Euskaltzaindiaren Hiztegia

51 emaitza bik bilaketarentzat - [1 - 51] bistaratzen.

bik
iz. Ipar. Bolaluma.

Aztergaia: bik

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-01-13 Lantaldeak erabaki gabe utzia
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-05-13 Bigarren mailan onartzekoa

Formari buruzko datuak

Lantaldearen irizpideak
Euskaltzaindiaren esku utzi da forma erabakitzea

ik. oharra, s.u. bolaluma

Informazio osagarria
Zerrendakoa erabileremu geografiko-dialektal mugatukoa da

Ipar. Ik. bolaluma.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [A106]: "Beharrezkoa al da hitz hau zerrenda honetan?" (1994-07-21)

Euskaltzainen oharrak

 - Erabakia: EBB (1995-10): kendu egin da.

barra bikoitz
iz. Zutikako marra bikoitza, testu idatzietan hainbat funtzio dituena, hala nola hiztegietan azpiadierak bereiztea eta fonetikan eten luzea markatzea (||).
bikain
1 adj. Guztiz ona, dohain onez txit hornitua. Lur bikainak. Janari, edari bikaina. Bertso bikainak. Kritikorik sonatuenek maiz egin izan dute kolpe huts, obrarik bikainenak txarretsiz eta txepelenak goraipatuz. Gizon, emakume bikaina. Mutil gazte bikaina. Anai giro bikainean. Pentsa ahal daitekeen izakirik bikainena.
2 adb. Bikainki. Bikain jokatu ziren arraunlariak.
3 iz. Zerbaiten zatirik hoberena. Gainak eta bikainak besteren, hondarrak eta arbuioak Jainkoaren. Doktore guztien erpina, santu guztien bikaina, teologo guztien gailurra.
4 iz. hezk. Ikasketetan, ohorezko matrikularen eta oso ongiren arteko kalifikazioa, azterketan edo proban eskaturiko maila bikaintasunez gainditu dela adierazten duena. Ikastetxe hartan egon zen hiru ikasturteetan, bikain atera zuen azterketa guztietan.

Esaera zaharrak

Gainak eta bikainak besteren, hondarrak eta arbuioak Jainkoaren.

Aztergaia: bikain

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z1:BatHizt 1992-05-28
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:02

Formari buruzko datuak

Informazio osagarria
Zerrendakoa da hobestekoa, hedatuena baita

"pikain. Ipar. (g.g.er.): ik. bikain"

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E205]: "berdin" [hots: "zergatik iparraldeko forma hauei bai eta bizkaierari ez?"] (1993-02)

bikaindu, bikain/bikaindu, bikaintzen
da/du ad. Bikain edo bikainago bihurtu. Edertzen eta bikaintzen.

Aztergaia: bikaindu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1993-12-30 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

bikaindu, bikain(du), bikaintzen. da/du ad.

Informazio osagarria
Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

bikaindu, bikain(du), bikaintzen

bikainki
adb. Bikaintasunez, bikain. Bikainki landua. Bikainki azkendutako lana. Ikasiak ziren orduko zenbait lapurtar, ez bat edo bi gero, eta bikainki ikasiak gainera.

Aztergaia: bikainki

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1993-12-30 Lantaldeak besterik gabe onartua
bikaintasun
iz. Bikaina denaren nolakotasuna. Huskeriok ez dira alderatzeko ere liburu eder honen bikaintasunaren ondoan. Erabili zituen gaien bikaintasunagatik.

Aztergaia: bikaintasun

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:10 1993-12-30 Lantaldeak besterik gabe onartua
bikaintze
iz. Bikain edo bikainago bihurtzea. Karmeldar ordenaren iraute, santutze eta bikaintzea.

Aztergaia: bikaintze

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-05-13 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tze.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

karmeldar ordenaren iraute, santutze eta bikaintzea.

bikarbonato
1 iz. kim. Azido karbonikoaren hidrogenoetako bat metal batez ordezkatuz sorturiko gatza.
2 iz. Sodio bikarbonatoa, bihotzerrea eta urdaileko mina arintzeko sendagai gisa erabiltzen dena. Etxean ere egin daiteke serum hori: litro bat ur irakin, limoi zukua, bi koilara handi azukre, koilaratxo bat bikarbonato, koilaratxo erdia gatz.
Azpisarrerak

Aztergaia: bikarbonato

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:EEBS:21 1998-05-13 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Informazio osagarria
Maileguen egokitzapen sistematikoa

-ato kim.

bikario
1 iz. Elizan, nagusi baten ordekoa edo laguntzaile nagusia. Aita santua, Jesu Kristoren bikarioa lurrean. Lehenik bikario Baionan eta gero erretore Baigorrin egonik.
2 iz. Erretorea. Luzaideko bikarioak moldatua. Leaburuko bikario jaunari.

Aztergaia: bikario

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z1:BatHizt 1993-12-30 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:06

Formari buruzko datuak

Lantaldearen irizpideak
Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: bikario jeneral .

Informazio osagarria
Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-ari/-ario

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E208]: "Mailegu-hitzetarako arauekin bat, bikari forma hobea ez ote?" (1993-01-18)

 - [I102]: Zuberoan bikari erabiltzen da, eta formagatik hobestekoa da, ezpabere, azkenean gaztelaniaz egiten amaituko dugu denok" (1995-01-10)

bikario jeneral
1 iz. Gotzainak izendaturiko apaiza, elizbarrutiko gobernuan hari laguntzen diona. Ik. bikario nagusi. Handik zazpi urtera, Donibane Garaziko bikario jeneral izendatu zuten Etxepare.
2 iz. Erlijioso ordena batzuetako buruaren hurrengoa, zenbait egitekotan hura ordezkatzen duena. J.B. Caffardo, ordenako bikario jenerala.

Aztergaia: bikario jeneral

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-05-13 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH: AS

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: AS / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Hitz-andana ihartu edo ihartze bidekoak

-jeneral.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

bikario sarrerari dagokion azpisarrera.

bikario kapitular
iz. Gotzainaren ordezkoa, katedraleko biltzarrak aukeratua dena. Cadiz, Ceuta, Leon eta Valladolideko bikario kapitularrak.

Aztergaia: bikario kapitular

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11:EHL 2021-05-17 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

kapitular Capitular. * Guk, diozesako Bikario Kapitularak, [...] gogotik onesten dugu argitarat eman dadin. Ip in Jnn SBi II (v. tbn. en la misma pág. Inchauspe, Bikario Kapitulara).

LB: “Quersoneso de Creta-Ibiza, Segovia, Zamora, Curio, Huesca, Tuy, Badajoz, Girona, Oviedo, Coria, Mondoñedo, Osma, Teruel-Albarracín, Ávila, Málaga, Iruña eta Kanarietako apezpikuak; eta Sigüenza, Cádiz, Ceuta, León eta Valladolideko bikario kapitularrak.” (Elkar), “1936an hil zutenetakoa izan zen Markos Goñi nafarra, Irurita Lleida eta Bartzelonako gotzain nafarraren laguntzailea. Bikario Jeneral izandakoak ditugu I. Egurtza mendigorriarra (Cádiz Ceutan), F. Bujanda torralbarra (Calahorran), Bikario Kapitular E. Domaika lagrandarra (CádizCeutan) edo E Berdun erriberritarra (Burgo de Osman)” (Karmel); EPG: 0; ETC: “Quersoneso de Creta-Ibiza, Segovia, Zamora, Curio, Huesca, Tuy, Badajoz, Girona, Oviedo, Coria, Mondoñedo, Osma, Teruel-Albarracín, Ávila, Málaga, Iruña eta Kanarietako apezpikuak; eta Sigüenza, Cádiz, Ceuta, León eta Valladolideko bikario kapitularrak.” (Elkar).

Bestelakoak

kapitular 1 adj. Erl. Kapituluarena, kapituluari dagokiona; kabildoarena, kabildoari dagokiona. Ik. kapitulu 2. Bikario kapitularra: gotzainaren ordekoa, katedraleko biltzarrak aukeratua

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Terminoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa bikario eta kapitular sarreretan.

bikario nagusi
1 iz. Gotzainak izendaturiko apaiza, elizbarrutiko gobernuan hari laguntzen diona. Ik. bikario jeneral. Azken 10 urteotan bikario nagusi izan da. Elizbarrutiko bikario nagusia.
2 iz. Erlijioso ordena batzuetako buruaren hurrengoa, zenbait egitekotan hura ordezkatzen duena. Karmeldar oinutsen bikario nagusia.

Aztergaia: bikario nagusi

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11:Kondaira [2] 2025-07-15 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEC: 100 (Karmel 31, Labayru 12, Maiatz 10, Herria 8, Euskaltzaindia 7, Elkar 6, Pamiela 6, Berria 4…); bikario jeneral 43 / LB: 97 (Berria 15, EiTB 10, Elkar 6, Euskaltzaindia 10, Goiena 1, Jakin 2, Karmel 48, UEU 3, Uztarria 2) ; bikario jeneral 24 / ETC: 315; bikario jeneral 162 / Dabilena: 130; bikario jeneral 30.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: bikario jeneral vicario general / Adorez: bikario jenerala/nagusia: vicario general / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0.

Erdaretako formak

es vicario general / fr vicaire général: Elhuyar: bikario jeneral / Adorez: bikario nagusi / Labayru: - / NolaErran: - / Euskalterm: -.

Bestelakoak

bikario jeneral iz. Gotzainak izendaturiko apaiza, elizbarrutiko gobernuan laguntzen diona. Handik zazpi urtera, Donibane Garaziko bikario jeneral izendatu zuten Etxepare

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa. bikario jeneral forma arautuarekin lotzea komeni da.

bikariogo
iz. Ipar. Bikariotza.

Aztergaia: bikariogo

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm 1998-05-13 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Informazio osagarria
Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-go/-tza.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Ipar.

Forma baten adiera(k)

bikariotza.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [K204]: [Lhande-renetik hartu ditut...] (1995-03-03)

bikariotza
1 iz. Bikarioaren lanbidea eta kargua. Alemanian doktoretza egin ondoren parrokiako ardura hartu zuen Ermuan eta Uribe Kostako bikariotza gero.
2 iz. Bikarioaren ardurapeko barrutia. Dokumentu horretan Zuia, Urduña, Aiara, Orozko eta Tuterako bikariotzetako herriak euskaldunak zirela esaten zen.

Aztergaia: bikariotza

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 2002-11-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Forma baten adiera(k)

1 bikarioaren lanbidea eta kargua. 2 bikarioaren ardurapeko barrutia.

bike
iz. Gai iluna, oso likatsua, oholak, larrua eta kidekoak irazgaitz bihurtzeko erabiltzen dena. Ik. ui. Bike opila. Bikea ukitzen duena berarekin lohitzen da. Bike irakinetan.

Aztergaia: bike

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z1:BatHizt 1992-10-29 Lantaldeak besterik gabe onartua
Lantaldearen proposamena: Z2:IkHizt
bikedun
adj. g. er. Bikea duena, bikeztatua.

Aztergaia: bikedun

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-05-13 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Atzizkien araberako erabakiak

-dun.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

izond.

Maiztasuna

g.er.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

Hiru bide bikedun.

biketsu
adj. Likatsua. Eskailera biketsu batzuetan goiti.

Aztergaia: biketsu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1993-12-30 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [K204]: [Lhande-renetik hartu ditut...] (1995-03-03)

biketu, bike/biketu, biketzen
du ad. g. er. Bikeztatu.

Aztergaia: biketu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:36 1998-05-13 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

bike(tu), biketzen.

Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tu/-ztatu.

Informazio lexikografikoa
Aditz-erregimena

du ad.

Maiztasuna

g.er.

Forma baten adiera(k)

bikeztatu.

bikeztatu, bikezta, bikeztatzen
du ad. Zerbait, irazgaitz bihurtzeko, bikez estali. Zahatoak bikeztatu. Txalupak bikeztatzen. Zur landu leunez egina, barnetik eta kanpotik bikeztatua.

Aztergaia: bikeztatu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1993-12-30 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

bikeztatu, bikezta, bikeztatzen. du ad.

Informazio osagarria
Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

bikeztatu, bikezta, bikeztatzen

bikeztatze
iz. Zerbait, irazgaitz bihurtzeko, bikez estaltzea. Zahatogile guztiek ez zuten bikeztatze hau berdin egiten.

Aztergaia: bikeztatze

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-05-13 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tze.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

zahatogile guztiek ez zuten bikeztatze hau berdin egiten.

biki
1 iz./adj. Senideez mintzatuz, sabelaldi berean jaioa. Ik. bizki. Anaia bikiak. Bere ahizpa bikia. Jakob eta Esau bikiak ziren.
2 iz./adj. Gehienetan bakarka jaiotzen diren abereen umeez mintzatuz, sabelaldi berean jaioa. Bildotsik sendoenak bikiak dira, eta horiek ume egiteko gorde behar dira.
3 adj. Gauzez mintzatuz, berdin-berdina dena. Izar bikiak badira zeruan. Titanicen konpainia bereko ontzi bikia. New Yorkeko dorre bikiak.
4 iz./adj. anat. Bernaren atzealdean elkarrekin kokatuta dauden bi giharretako bakoitza. Lópezek gainkarga du bikietako batean.
5 iz. pl. Zodiakoko konstelazioa. (B larriz). Ik. gemini 1. Uztai antzeko izar-gerrikoa ageri baita hamabi izar mordorekin: Aharia, Zezena, Bikiak, Karramarroa, Lehoia, Birjina, Balantza, Eskorpioia, Sagitarioa, Kaprikornioa, Akuarioa eta Arrainak; han ikusten nuen guztia batean.
6 iz. pl. Zodiakoa banatzen den hamabi zatietako hirugarrena, eguzkia Gemini konstelazioaren aurrean ikusten den aldiari (ekainaren 15etik uztailaren 16 artekoari) dagokiona; zati horri dagokion ikurra. Ik. gemini 2.

Aztergaia: biki

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1993-12-30

Formari buruzko datuak

Informazio osagarria
Zerrendakoa da hobestekoa, hedatuena baita

biritxi (Ipar.), bizki (Gip.)

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - Erabakia: Osoko Bilkura (2015-10-30): biki 1 iz. pl.: anaia bikiak. 2 iz. pl. Sin. gemini

bikingo
1 iz. Eskandinaviatik abiatuta, VIII. eta IX. mendeetan hego-mendebalderantz eta hego-ekialderantz espedizioak egin zituen herri bateko kidea. Bikingoek, gauez erasotzera etorri zirenean, hondartzetako kardulatzak zapaldu zituzten. Bikingoak ikusi eta ikararen ikaraz ihes egiten zuten.
2 adj. Herri horretakoa edo herri horri dagokiona. Mutikoak daraman kasko bikingoa zuhaitz adarretan katigatu da.

Aztergaia: bikingo

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4B:EEBS:021 2002-11-12 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

bikingo (eta bikingo itxura) 13: Orhipean 2 ("Bikingoak [tit.] Europa osoan beldur handia sortarazi zuten herrien artean normandoak ditugu, bikingoak ere deituak"), Bene-benetan/4 (zerrenda batean: "Ihauteriak / mozorroa / bikingoa / pailazoa / maitagarria / mamua..."), GaztEntz/7 4 (adib.: "Normandia eskualdeak gaur ere izen bera du eta normandoei edo iparraldeko gizonei zor die izena, jatorriagatik horrela deitzen baitzitzaien bikingoei", "911n, Karlos III.a Tentelak, bikingoekin hainbat borroka izan ondoren, kostaldea eman zien hartara erasoak amaitze aldera"), A. Perez ("Musulmanak sartu eta urte batzuk beranduago, Gipuzkoa eta Bizkaiko kostaldera normandar edo bikingoak etorri ziren"), HD Kulturak ("Inuiten herriak [...] han aurkitu zituzten bikingoek"), X. Diaz 3 ("Daraman kasko bikingoa zuhaitz adarretan katigatu da", "Motxilatik kapela bikingoa ateratzen du", "Kapela bikingoa Akerren buru gainean ezartzen du"), M. Gartzia ("Nere lagunek bikingo itxura dudala esaten dute, ile horia eta gorputz boluptuosoagatik"); viking 2, I. Zaldua ("aintzineko viking hauen hezurrak", "Baina Viking guztiengan baserritar sustrai sakonak bait dira, janari batzuek beren garrantzia gordetzen dute"); vikingo 4: UZEI 2 ("Vikingoak Ameriketan?", "Erdi Aroan, kolonaurreko itsasgizon europarren ahalegin goiztiarren adibide bat da vikingoen ondoko hau"), I. Zaldua 2 ("Vikingoak ez die axola haundirik egiten", "Vikingoak olgatzen dira lan egiten duten eran, sakonki ihardunez ahitu arte"); wikingo 3, Zer 1977 ("Bederetzigarren gizaldi illuna istilluz eta baltzunez betekoa izan zan Europa guztian; Iparraldeko Wikingo praka-gorrien eta Egoaldeko arabiar muztur-baltzen eraso ta eragiñen ekiñagaitik, batez be", "Ipar-Euskalerrian egoan, ango inguruetara sartu ziran Wikingoen aurka burrukan", "Wikingoak eta arabiarrak emendik betiko urrundu eta 33 urrezko urte ederrak emon zituan Santxo'k bere erreiñuaren buru lez").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

bikingo : AB38 1, AB50 1, HiztEn, LurE; vikingo : HiztEn (ik. bikingo) // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

bikingo : ElhHizt, EskolaHE (bikingoak) // Ez dugu aurkitu ap. EIH, EuskHizt, HiruMila, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

Erdal vikingo / Vikings formen ordainak: bikingo : ElhHizt, HiruMila // Ez dugu aurkitu ap. Lur EG/CE eta EF/FE, Casve FE, HaizeG FB, PMuj DCV.

Erdaretako formak

fr (DLLF): Vikings; en (Collins): Viking; de (Langenscheidts): Wikinger // Ez dugu aurkitu ap. it (S. Carbonell).

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: - / ElhHizt: + / EskolaHE: bikingoak

Lantaldearen irizpideak
Mailegu onartzekoa da, forma irentsi-egokituan

forma egokituan jasotzekoa da, lantaldearen ustez.

bikini
iz. Emakumezkoen bi ataleko bainujantzia. Neskak ez zuen bikiniaren goiko atalik janzten.

Aztergaia: bikini

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm
Lantaldearen proposamena: ZS:HBL 2008-07-08

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Erdaretako formak

OfQuLF: maillot de bain composé de deux pièces || Bikini || nom d'un récif du Pacifique où eurent lieu des essais nucléaires.

Informazio osagarria
Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Izen propiotikoak.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: "[nik zerrendan sartu egingo nuke, horrelakoak erabiltzeko premia noiznahi dugulako]" (1994-11-02)

biko
1 iz. Bik osatutako gauza. Ik. bikote; pare. Bikotan banatua. Behin, gogoan daukat Leitzan hirurogei biko ginela sokadantzan.
2 adj./iz. Joko kartez mintzatuz, sail bereko bi irudi dituena. Biko urrea eta biko ezpata bota zituen. Biko hirusta. Azkenean berak errege bat bota zuen, eta nik bikoa.
3 adj./iz. Txanponez mintzatuz, bi unitateren balioa duena. Biko txanponarekin ordaindu. Zentimo bateko edo biko txanponak eguneroko erosketetan erabiltzeko txikiegiak dira. Bikoa bota.
4 iz. Sokasaltoan, sokak bi bira egiten dituela egiten den jauzia. Ik. binako. —Mugi zaitez, korri, salto... —Bikoak egiten hastea nahi al du berorrek?
5 iz. mat. 2 zenbakia. Bikoaren ezkerretara jarri behar da zeroa.

Aztergaia: biko

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1993-12-30 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

bi: "Bia, le deux" Ith 41. "Bia (V, G), el dos (en el juego de naipes)" A. v. biko (3); biko 3. (gral.; Hb ap. Lh, H). Ref.: A; Etxba Eib; Gte Erd 191s. (El) dos. "Chiffre deux" Lh. "Le deux, au jeu de cartes" H. "Biko bastoia (G-azp) [..], biko ezpata (V-gip, G-azp, ANgip-5vill) [...], biko urrea (AN-5vill, BN-arb)" Gte Erd 191s. Ox (“Biko, biko, biko berriz, horra sei”), Barb Leg ("Hiru, bi, bortzeko!...". Eta, hitz horiek entzutearekin, lur guzia aztaparrez harrotzen duela, hiru urhats egiten du marroak gibelerat. "Bortz, hiru, biko!...". "Cinq, trois, deux!").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

biko: SGram Historia triste bat (“ALTZ - Bateko... biko... errege... eta... zaaaldunnn! GOÑI - Bost”).

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

biko: HiztEn-LurE (biko urrea, ezpata).

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

HiruMila: biko, (el dos de oro) biko urrea; ElhHizt: biko, (pásame el dos de espadas) emadazu biko ezpata; Zehazki: biko, (el dos de oros) biko urrea.

Bestelakoak

Ik. "2 izlag. / iz. Kartetan, sail bakoitzeko bigarren zenbakia. Biko urrea eta biko ezpata bota zituen. Azkenean berak errege bat bota zuen, eta nik bikoa".

Lantaldearen irizpideak
Forma arautuaren azalpenaz oharra

biko kopa, biko hirusta adibideak eransteko eskatuz.

Informazio osagarria
Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

kartak: ik. oharra s.u. bateko.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - Erabakia: Osoko Bilkura (2015-09-25): biko iz.: biko kopa, biko hirusta.

bikoiti
adj. Bi zenbakiaz zatitzean zenbaki osoa ematen duena. Anton. bakoiti. Zenbaki bikoitiak. Laua bikoitia da; bosta, ez.

Aztergaia: bikoiti

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z2:MatHizt 1993-12-30 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Jatorrizko forma

zenbaki bikoiti

bikoitz
1 adj. Bi osagai berdinez, mota bereko bi gauzaz osatua. MM-a, ll-a eta gainerako letra bikoitzak. Kontsonante bikoitzak. Lore bikoitza. Lerro bikoitzetan. Izar bikoitzak eta hirukoitzak. Disko bikoitza.
2 adj. Bitara har daitekeena. Ik. bitariko 3; anbiguo. Esaldi bikoitza.
3 adj. Bi halako dena. Ik. bikun 2; doble. Lan istripuak izateko arrisku bikoitza.
4 iz. Bikia. Bisurteetan bikoitz asko jaiotzen dira.

Aztergaia: bikoitz

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z2:IkHizt 1993-01-27 Lantaldeak besterik gabe onartua
Lantaldearen proposamena: Z2:MatHizt
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:04
bikoizketa
1 iz. Bikoiztea. Gizakiak gainerako ugaztunek baino gene bikoizketa gehiago izaten dituela diote.
2 iz. Filmez mintzatuz, antzezleen jatorrizko ahotsa aldatzea, gehienetan beste hizkuntza batera. Bikoizketarik ez zegoen, eta filmen bertsio bat baino gehiago egiten zituzten.

Aztergaia: bikoizketa

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z3:IrEm 1998-05-13 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

bikoizketa EB 1 (KultUrtekaria 1988: "Telesailen bikoizketan antzeko zerbait gertatzen da"); bikoizkin 4 (BEO 1990: "espedientearen zenbakia adierazi eta sarreraren frogagiriaren bikoizkina Garraio Zuzendaritza Nagusiari bidaliko zaiolarik / el duplicado del justificante de ingreso": testuinguru bera guztietan); bikoizpen EB 1 (Euskararen egoera Iparraldean: "Artoaren bikoizpenean, berriz, enpresa handiek kontrolatzen dute hazia, ereintza, ongarriak..."); bikoiztapen EB 3 (Hitz-Elkarketa/1: "aditz-elkarketak /- ekintza-elkarte sintetikoak /- duandua /- bikoiztapenak /- aposizioak"; "bertako hainbat erizpide Talde eragilean galbahetu ondoren, prestatu da bikoiztapenaren atala osorik eman ahal izateko"; "elkarte-motaren (bikoiztapenen) bigarren zatia da"); ez dugu bikoizte formarik aurkitu.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

bikoizketa : AB50 1 (doblaje), HiztEn (1 Bikoiztearen ekintza eta ondorioa; 2 Bereziki hitz-hasieran fonema bat errepikatzean datzan fenomenoa), LurE (Teknol. filmeak eta bikoiztea), Euskalterm 9 (6 duplicación eta 3 doblaje); bikoizketari : Euskalterm 1 (doblador); bikoizki : AB38 1 (par), Euskalterm 4 (duplicado); bikoizle : AB50 1 (doblador); bikoiztaile : AB50 4 (doblador).

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

Beste hiztegietan jaso dutena: bikoizketa : HiruMila eta ElhHizt (reduplicación, duplicación, doblaje), EskolaHE (filmak eta bikoiztea), Casve EF (doublage), PMuj DVC (reduplicación); bikoizki : HiruMila (duplicado, copia), PMuj DVC (número par); bikoizpen : HiruMila eta PMuj DVC (geminación); bikoiztaile : ElhHizt (doblador, duplicador); bikoiztailu : PMuj DVC (multicopista, duplicador). Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, Lur EG/CE eta EF/FE, HaizeG BF, Lh DBF, DRA.

Bestelakoak
Adierazle egokia da, eta horren premia dago

forma berri, egoki, premia bati erantzuten diona.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: "[nik zerrendan sartu egingo nuke, horrelakoak erabiltzeko premia noiznahi dugulako]" (1994-11-02)

bikoizle
iz. Bikoizturiko filmetan antzezle baten jatorrizko ahotsa ordezkatzen duen pertsona. Bikoizlearen lanaren muina dramatizazioa da; jatorrizko pertsonaiaren larruan sartu behar du.

Aztergaia: bikoizle

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z10: LBeh61 2020-07-14 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu bikoizle formarik.

bikoizle 61: Aizu 2, Argia 2, Berria 15, EiTB 7, Erlea, UEU 34.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

bikoizle 2, Berria.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Euskalterm: bikoizle (TN).

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da eta, beraz, jasotzekoa.

bikoiztaile
iz. Bikoizlea. Aretoko zuzendariak filmaren bikoizketa osoaren gaineko ardura dauka eta bikoiztaileen interpretazio-lana zuzentzen du.

Aztergaia: bikoiztaile

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11: LBeh47 2023-10-10 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 47 (Aizu 3, Argia 6, Berria 5, Deia 1, DiarioVasco 1, ElCorreo 1, Consumer 1, Euskaltzaindia 12, Jakin 1, UEU 16); ETC 100.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: bikoiztaile iz. doblador, -a film-bikoiztailea: doblador de películas / Adorez: 0 / Labayru: bikoiztaile 1iz. doblador -a. Aspaldidanik egiten ditu bikoiztaile lanak: Es doblador desde hace mucho tiempo / NolaErran: 0.

Bestelakoak

bikoizle iz. Bikoizturiko filmetan antzezle baten jatorrizko ahotsa ordezkatzen duen pertsona. Bikoizlearen lanaren muina dramatizazioa da; jatorrizko pertsonaiaren larruan sartu behar du.

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da eta jasotzekoa. Lehendik arautako bikoizle formarekin definitzekoa da: ‘Bikoizlea’.

bikoiztasun
iz. Bikoitza denaren nolakotasuna. Helburu bikoiztasuna. Olerki herrikoi gehienetan irudi-asmoen bikoiztasun horiek sumatzen ditugu. Ez ote dakite kaleko txakur-katuek ere hizkuntzak, edozein hizkuntzak, bikoiztasuna berezko duela? Ez da seigarren neurtitza baino lehen bikoiztasuna deusezta dezakeen hitzik.

Aztergaia: bikoiztasun

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1993-12-30 Lantaldeak besterik gabe onartua
bikoizte
iz. bikoiztu aditzari dagokion ekintza. Errepidearen bikoizte-proiektua.

Aztergaia: bikoizte

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 2003-11-05 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Informazio osagarria
Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-tze.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

errepidearen bikoizte-proiektua.

bikoiztu, bikoitz/bikoiztu, bikoizten
1 da/du ad. Bi aldiz handiago bihurtu. Kopurua bikoiztu.
2 da/du ad. Bikoitz bihurtu. Bidea bikoiztu, autobide bihurtzeko. || (Partizipio burutua izenondo gisa). Kontsonante bikoiztuak.
3 du ad. Filmez mintzatuz, antzezleen jatorrizko ahotsa aldatu, gehienetan beste hizkuntza batera. Urteak badira filmak euskarara bikoizten direla. Euskaraz bikoiztutako ikus-entzunezkoak.

Aztergaia: bikoiztu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z2:MatHizt 1993-01-27 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

bikoiztu, bikoitz/bikoiztu, bikoizten. da/du ad.

Informazio osagarria
Sistematika batean bil daitezkeen aditzoinak

bikoiztu, bikoitz/bikoiztu, bikoizten

bikote
1 iz. Bi lagunez osatutako taldea. Ik. biko 1. Kantari bikotea. Neska-mutil bikoteak. Edotariko bizidun bikote bana, arra eta emea. Pilota jokoan lehen tantoa egiten duen bikotea. Abesti sariketa, bakarlari eta bikoteentzat. Bikotea bi bizikidek osatzen dute.
2 iz. Bi gauzak osaturiko multzoa. Etorki bereko bikoteak (arima/anima...) maiz ditugulako.

Aztergaia: bikote

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z2:MatHizt 1993-01-27 Lantaldeak besterik gabe onartua
Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:04

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Jatorrizko forma

zenbaki arrunten bikote ordenatu; zenbaki osoen bikote ordenatu

Lantaldearen irizpideak
Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehitzeko eskatuz: bikote-lagun .

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E202]: "53.2: Gaztelaniazko 'pareja' hitzak adiera bi ditu: a) gauza edo pertsona bik osatzen duten multzoa; b) multzo horretako bigarren kidea, hau da "bikote-laguna" ('¿quién es tu pareja?', '¿tienes pareja?'...). Euskaraz, berriz, bikote hitzak multzoa adierazten du beti, nire ustez. Dena den, gaztelaniaren eraginez-edo, bigarren adieran ere erabili ohi dute inoiz hedabideetan: 'zein da zure bikotea?', 'aurtengo txapelketan Unanue izango da Arretxeren bikotea'... Azken hau adierazteko egokiagoa da bikote-lagun, bikotekide edo horrelakoren bat erabiltzea, edo lagun besterik gabe..." (1995-01-09)

bikote harreman, bikote-harreman
1 iz. Bikote bateko kideen arteko harremana. Tavora psikoanalistak uste du bikote harreman txar batek osasunari kalte egin diezaiokeela. Zuk uste duzu zurekin oheratuko nintzela bikote-harreman ona izan banu?
2 iz. Harreman sentimental edo sexual egonkorra duten bi pertsonaren arteko lotura. Germanek bikote harremana izan zuen atxilotutako gizonarekin.

Aztergaia: bikote-harreman

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z7:HBL 2014-06-10 Lantaldearen ustez aipatu gabe uztekoa
Lantaldearen proposamena: Z11:GIZ [2]+EHdef 2025-04-15 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak

LBeh (2014-04-03): bikote-harreman 32: Consumer 15 (adib.: “Famili- eta bikote-harremanetan ez dago hutsezinezko formula gisa balio duen jarraibiderik”), Berria 2 (adib.: “Thomas Noone bera eta Nuria Martinez izan dira dantzari bakarrak eta lanaren planteamendua bien artean sortutako bikote-harremanetik abiatu da”), EiTB 4 (adib.: “Minez gainezka dagoen bikote bat baso baten erdian galduta dagoen txabola batean joango da naturarekiko harremanak euren bihotz urratuak eta bikote-harreman ahula osatuko dituen itxaropenez”), Argia 10 (adib.: “jendartean barneratuta daukagun maitasun erromantikoaren ereduak lotura zuzena izan daitezke menpekotasunezko bikote-harremanak sortzeagaz”), DiarioVasco (“Lehen Hezkuntzan hezkidetza lantzeko eta eskoletako neska-mutilek etorkizunean izango dituzten bikote-harremanetan tratu txarrik ez egoteko prestatuta dago”); bikote harreman 160: Deia 2 (adib.: “Hasierako filman, Dustin Hoffman eta Susan George ageri dira, Britainia Handiko herrixka batera iritsi berriak direla. Peckinpah-k bikote harremanari ematen dio garrantzia, eta herrixkako taberna zuloko jarrera primitibistak aireratzen ditu”), Consumer 6 (adib.: “Bikote harremanen testuinguruan, elkarrekin bizitzen jartzea ez da helmugara iristea, oztopo-lasterketarako irteeratik abiatzea baizik”), Berria 66 (adib.: “Genero indarkeria helduen bikote harremanetan gertatzen dela uste dute”), EiTB 55 (adib.: “Zenbateraino eragiten du kirolak bikote harremanetan?”), Jakin (“Nobelako protagonistak 70eko hamarkadan emakumezkoaren askapen mugimenduaren gaiak ditu solasgai: bikote harremanak, amatasuna, emakumezkoen gorputza, emakumezkoen ahotsa, antisorgailuak, egunerokotasunaren zama...”), Argia 26 (adib.: “Kea datorkigu burura taldearen izena entzutean, kea zabaltzen dute aretoan taldeko kideek publikoa sartu aitzin, kea dator protagonisten zigarroetatik bikote harremanaren barrunbeetara”), DiarioVasco 4 (adib.: “Simon, Carinerekin ezkondua dago, eta harreman hau baliagarri da erakusteko bikote harreman hutsal bat”). //LB: 602 / ETC: 1.281 / Dabilena: 695

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: bikote(-)harreman 21: Berria 10 (adib.: “Bikote harremanak haustea egozten zaio Interneti”), Luis Elberdin 6 (adib.: “Gure bikote harremana pikutara doa”), Oskar Arana (“bat-batean ulerturik haren bikote-harremana ez zela inondik ere nik uste izan nuen bezain lasaia”), Pello Salaburu (“bortxa sufritu zuen etxean, eta bikote harremanetan gutxienez behin bere bizia galtzeko beldurra izan zuen”), Markos Zapiain (“bikote harreman zoriontsua, haurrak, etxe eder bat, pintatzea...”), Bego Montorio (“ez berehala bikote harremanetan hasteko, jakina, baina bai behintzat adiskidantzazko gutun truke atseginerako”), Ana Urkiza (“Garai hartan gertatu zen Alderdi Komunistaren legeztatzea, Francoren heriotza, Gernikako estatutua, Konstituzioa, ikurrina legeztatzea, ETAren aktibitate militar ikaragarria, euskal kultura berpiztea, Parisetik zetorren 68ko maiatzaren mugimendu libertarioa, hippismoa, komunak, bikote harremanak kolokan jartzea...”).

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2013: -.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0 / Euskalterm: 0

Bestelakoak

genero(-)indarkeria iz. Bikote harremanetako indarkeria fisiko edo psikologikoa, gehienetan gizonezkoak, bere generoari ustez dagokion nagusitasun edo botere adierazpen gisa, emakumearen kontra erabiltzen duena.

Lantaldearen irizpideak
Eraikuntza librea, lexikalizatu gabea

Konposatu librea da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

bikote lagun, bikote-lagun
iz. Bikotekidea.
bikoteka
adb. Bikoteak osatuz. Abereak, bikoteka, arra eta emea, kutxan sartu ziren. Bikoteka jokatzeko.

Aztergaia: bikoteka

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z5:EEBS:41 1998-05-13 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: AS / EuskHizt: + / HiztEn: AS / LurE: AS / ElhHizt: AS / EskolaHE: AS

Informazio osagarria
Atzizkien araberako erabakiak

-ka.

bikotekide
iz. Bikote bateko kidea bikoteko beste kidearentzat; bereziki, amodio harreman bat duten bikoteetan, kideetako bat bestearentzat. Ik. bikote lagun. Tolosako hotel batean nengoela, nire bikotekidea izango zena ezagutu nuen.

Aztergaia: bikotekide

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-05-13 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
Txostenaren laburpena

ik. iritzi-emailearen oharra s.u. bikote.

Informazio osagarria
Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

-kide.

bikotu, biko/bikotu, bikotzen
du ad. g. er. Bikoiztu.
bikromia
iz. Bi koloretan egiten den inprimatze teknika.

Aztergaia: bikromia

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1998-05-13 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Zerrenda osagarriak

HezkAdmin: bicromia.

Informazio lexikografikoa
Kategoria

iz.

Jakite-arloak

(inprimatze-teknika).

biktima
1 iz. Ekintza edo egoera baten ondorioz kalteak izan dituen pertsona. Izurriteak eragindako biktimak. Erasoaren biktimen senideei doluminak eman zizkien. Biktima guztiek dakigu zer den mina, denek sufritu dugu.
2 iz. Opagaia; oparia. Eta biktima hura da bakarrik haren kolera ema dezakeena.

Aztergaia: biktima

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-01-13 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

bitima : Monho; MarIl; Jaur; Dv LEd; Dv Act 7; Hb Egia; Zby RIEV 1908; Jnn SBi; Ip Hil; Arb Igand; UNLilia; Xa Odol; biktima : Lg II; Mih; CatLan; Brtc; Dh; Gy; Lard; CatS; Elsb Fram; CatJauf; Mde Pr

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

biktima forma bakarrik agertu da, 48 aldiz (EB-EgAs: 48; G: 1; B: 1)

Lantaldearen irizpideak
Gaurko erabilera zainduan nagusitua da hobestekoa
Informazio osagarria
Maileguen egokitzapen sistematikoa

-kt-

biktimismo
iz. Bere burua biktimatzat hartzen edo erakusten duenaren jarrera. Askotan errealitateari begiratu beharrean biktimismoa erabiltzen dugu. Mugak gainditurik eta biktimismo antzurik gabe.

Aztergaia: biktimismo

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z7:HBL 2014-06-10 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak

LBeh (2014-04-03): biktimismo 78: Consumer 2 (adib.: “arduragabekeria, perfekzionista izan nahi izatea, biktimismoa, beldurra eta errua”), Berria 42 (adib.: “Antonio Basagoitik ‘biktimismoa’ egiteari uzteko galdegin dio Ibarretxeren gobernuari”), EiTB 18 (adib.: “Beste alderdi batzuek koalizioari "biktimismora" mugatzea leporatu diotela”), Argia 16 (adib.: “Ez omen dugu, baina, biktimismoan erori behar”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: biktimismo 13: Berria 12 (adib.: “Ez du biktimismorik eginen baina irmotasunez jokatuko dugu nafarren eta espainiarren interesen defentsan», argudiatu zuen”), Iñaki Segurola (“Bai urrun, gerora gailenduz joango zen Euskalgintza izeneko industriaren biktimismo esentzialetik!”).

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2013: biktimismo . Batzuetan, 'biktimarena egin' ere erabil daiteke. San Gilen ustez, Ibarretxek «biktimismoa» egiten du*[e.] San Gilen ustez, Ibarretxek «biktimarena» egiten du.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es victimismo / fr victimisme: Elhuyar: - / Nolaerran: - / Zehazki: - / Labayru: - / Adorez5000: biktimismo.

Lantaldearen irizpideak
Onartzekoa da, euskal osaerako ordainarekin batera

nazioarteko forma da, eta beste gabe onartzekoa.

biktimista
1 adj./iz. Bere burua biktimatzat hartzen edo erakusten duena. Biktimistatzat gaituzte; gehiegi miazkatzen omen ditugu gure zauriak.
2 adj. Biktimistarena, biktimistari dagokiona. Gainerako alderdietako ordezkariek jarrera biktimista izatea egotzi zioten.

Aztergaia: biktimista

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z8:LBeh 2016-11-29 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

HBLk 3. itzulian biktimismo proposatua.

LBeh (2016-10-26): biktimista 23: Aizu, Deia 2, Berria 14, EiTB 3 , Argia 3.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: biktimista 3: Berria 2, Anjel Lertxundi.

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2016: ez dugu aurkitu biktimista formarik.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es victimista / fr : Elhuyar: - / NolaErran: / Zehazki: - / Labayru: - / Adorez5000: -.

Lantaldearen irizpideak
Nazioarteko forma da, beste gabe onartzekoa

Nazioartekoa da, eta beste gabe onartzekoa. Ez da gehiegi erabili, baina proposatua dugu biktimismo; batera jasotzekoak izan litezke.

biktimizatu, biktimiza, biktimizatzen
du ad. Norbait biktima bihurtu. Hemen emakume musulmanak biktimizatu egiten dituzue, eta biktimizatu baino gehiago ergeltzat hartu. Jarrera hori agertzen denean, biktimekiko elkartasuna adierazi ordez, are gehiago biktimizatzen ditugu.

Aztergaia: biktimizatu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11: LBeh30 2023-10-10 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 30 (Argia 19, Berria 7, Elkar 3, Jakin 1); ETC 98

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: biktimizatu du ad. victimizar genero-indarkeria jasaten duten emakumeak biktimizatu ordez, eredu positiboak helarazi behar dizkiegu: en lugar de victimizar a las mujeres que han sufrido violencia de género, tenemos que ofrecerles ejemplos positivos / Adorez: 0 / Labayru: biktimizatu 1 ad. dau victimizar / NolaErran: 0 // Euskalterm: 0 / BerriaEL: 0 / Feminismoa eta berdintasuna hiztegia: 0.

Erdaretako formak

es victimizar / fr victimiser: Elhuyar: biktimizatu, biktima bihurtu / Adorez: 0 / Labayru: biktimizatu, biktima bihurtu / NolaErran: 0.

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta jasotzekoa.

biktimizazio
iz. Norbait biktima bihurtzea. Biktimekiko elkartasun kode etikoaren helburua biktimizazioa gainditzen laguntzea dela.

Aztergaia: biktimizazio

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z10:LBeh61 2020-07-14 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu biktimizazio formarik.

biktimizazio 60: Argia 18, Berria 20, DiarioVasco, EiTB 6, Euskaltzaindia, Jakin, Laneki, UEU 12.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

biktimizazio 6, Berria.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Euskalterm: biktimizazio (4).

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da eta, beraz, jasotzekoa.

bikun
1 adj. Bikoitza; bi osagaiz osatua. Soineko bikuna.
2 adj. Bi halako dena. Kamiseta grisa, lepo garai bikuna daukana.

Esaera zaharrak

Atsegina bikun da, denean laster egina.

Aztergaia: bikun

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau56
Lantaldearen proposamena: Z2:IkHizt 1993-01-27 Lantaldeak besterik gabe onartua
bikundu, bikun/bikundu, bikuntzen
da/du ad. Bi aldiz handiago egin. Ik. bikoiztu.

Aztergaia: bikundu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB
Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1993-12-30 Lantaldeak besterik gabe onartua

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

bikundu, bikun(du), bikuntzen. da/du ad.

Informazio osagarria
Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

bikundu, bikun(du), bikuntzen

erreal biko
iz. Erreal biko txanpona. Hamar erreal biko eman zizkion. Erreal biko bana.

Aztergaia: erreal biko

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-01-13 Azpisarrera gisa onartzekoa
Lantaldearen proposamena: ZS:HBL 2010-03-16 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH, azpisarrera s.u. erreal: moneda de dos reales; real de a dos – Mg, Lard, Ldi, Lek, Erkiag; eta bi errealeko: Sor.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

erreal biko: ap. Lek ("Urre gorrizko bizarra / Ziller labratuz espalda: / Erreal bikoz egiña zeukak / Eleizarako galtzada..."); A. Arrue (metahizk. “Eztira oraingoxeak ere itz eta esakera auek: erdibitu, ordu-biak, erreal-biko txuria, urtebia, urtebi-sagarra, egun-biz-bat”); eta (Bi errealeko). Beti bere bi errialekua etxeari begira. Sor Bar 95.

Bestelakoak
Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: adib. / EuskHizt: AS / HiztEn: AS / LurE: adib. / ElhHizt: AS / EskolaHE: adib.

Informazio osagarria
Hitz elkartu sistematikoki (berr)ikustekoak

-bi-ko.

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Txanpon zaharrak.

Eratorri-sare sistematikoki osatzekoak

zenb. + iz. +-ko.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

erreal 1 sarrerari dagokion azpisarrera.

krako bikoitz
iz. Ipar. mus. Kortxeaerdia.
mihi bikoitz
iz. mus. Haize instrumentu batzuetan (dultzainan, oboean edo fagotean, adibidez), bi mihiz osaturiko ahoko pieza. Oboearen mihi bikoitza.

Aztergaia: mihi bikoitz

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: Z11:EHdef 2023-12-12 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Azpisarrera gisa jasotzekoa da, dagokion markarekin.

Informazio lexikografikoa
Jakite-arloak

Mus.

sodio bikarbonato
iz. kim. Azido karbonikoaren gatza, karbonato neutroen azido karboniko kopuru bikoitza duena (NaHCO3). Ik. bikarbonato 2. Arropetan-eta agertzen diren orbanak garbitzeko, adibidez, lagungarriak izan daitezke sodio bikarbonatoa edo limoi-ura. Litro bat ur irakin, koilaratxo bat sodio bikarbonato, bi koilarakada azukre eta kafe koilaratxo bat gatz.

Aztergaia: sodio bikarbonato

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Lantaldearen proposamena: EHL 2025-02-11 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Lantaldearen irizpideak
Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

bikarbonato sodiko forma aztertzean azpisarrera gisa proposatua.

uve bikoitz
iz. Alfabetoko letra (w, W).

Aztergaia: uve bikoitz

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArauB

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

AS: "w" letraren izena.

 

Azkue Biblioteka eta Artxiboa

ORDUTEGIA
9:00 - 14:00

Azkue Biblioteka eta Artxiboa Euskaltzaindiaren zerbitzura dago. Horrez gainera, zabalik dago ikertzaile ororentzat, eta bere ahalbideen neurrian euskal kultura gaien ikerkuntza eta hedapena sustatzen eta laguntzen saiatzen da.

Egoitza

  • B
  • BIZKAIA
  • Plaza Barria, 15.
    48005 BILBO
  • +34 944 15 81 55
  • info@euskaltzaindia.eus

Ikerketa Zentroa

  • V
  • LUIS VILLASANTE
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

Ordezkaritzak

  • A
  • ARABA
  • Gaztelako atea, 54
    01007 GASTEIZ
  • +34 945 23 36 48
  • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
  • G
  • GIPUZKOA
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
  • N
  • NAFARROA
  • Oliveto Kondea, 2, 2. solairua
    31002 IRUÑEA
  • +34 948 22 34 71
  • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

Elkartea

  • I
  • IPAR EUSKAL HERRIA
  • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
    64100 BAIONA
  • +33 (0)559 25 64 26
  • +33 (0)559 59 45 59
  • baionaordez@euskaltzaindia.eus