Euskaltzaindiaren Hiztegia

Sektore jakin bateko informazioa

Laburtzapenak.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

barn: HiztEn; ez dugu aurkitu ap. LurE.

Erdaretako formak

Le Petit Robert: barn; ez dugu aurkitu ap. Collins.

Nazioarteko forma da, beste gabe onartzekoa

Onartzeko arazorik gabea da, nahiz berez ZTHB lantaldeak argitzekoa izan.

Arlo semantiko sistematikoki osatzekoak

Zientzia-unitateak.

Euskaltzaindiaren Arauak

izond. 'sakona': putzua barna da. // AS: -an barna postpos. (-an barna #mdash#mendian barna#mdash# hedatuagoa da -tik barna #mdash#menditik barna#mdash# baino).

Kategoria

1 posposizoan, -an barna ("mendian barna") hedatuagoa da -tik barna ("menditik barna") baino; 2 izond. 'sakon' ("putzua barna da")

OEHko datuak [laburduren azalpena]

barnagotu 1: Iratz ("Egun guzia aitu naiz ene gogo ta bihotzen, Barnago ziten nitara, zuri pentsatuz zabaltzen"); barnatu 4: Egiat ("Eztirokianak, arren, holako griñaldia iñharraus gogoan denian eskentzen, da falta gaberik mespretxiaz ta ordariaz handitzen ta erran dütügün zaiñak dütü barnatzen"); Or Eus ("Ukondoz elkar jotzer aizkora barnatuz, gerriz dardara, eta belaunak jokatuz"); JE Ber ("...suge luze bat bezala bihurdikatuz ixil eta ezti, ez dakigu nola loditurik bere ohantzea barnatuz, apur bat zabalduz ere ba bere auzkia"); Xa Odol ("Arrotz horren gogoan beharrez barnatu edo zure burua nahiz enganatu, herri aiherkundea duzu zu ganatu"); ik. OEH argitaratuan, gainera: TB Mt 14,30; Dv 4; H; LE Doc; LE-Ir 3; LE-Fag; DvHtoy; barnatze (Gatxitegi Laborantza), eta testu-lekukotasunik gabeko barnatzaile.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

barnatu 6: Otoizlari 1977 ("Bertzalde, badire frango bederazka etorri direnak, beren sinestearen barnatzeko"); 1985. Euskal kulturaren urtekaria ("AEKren proiektoa sakondu eta harekilako identifikazio prozesoa barnatu behar da gau eskoletan lehenik"); Vill ("Izan ere, Kristoren arimak Jainkoa ikusten bazuen ere, ez zuen Jainkotasun hori bere luze, zabal eta sakon guztian barnatzen"); Hiriart-Urruty 2 ("gure fedeak behar du beti aintzina garbitu, barnatu, azkartu"; "Nor-nahi izan gaiten, gure fedeak badu beti argitzearen eta barnatzearen beharra"); B. Castorene ("Edo balitake beste ikusteko manera bat, optimistagoa: orai arte ez ginuen sobera barnatu gure helburua, zer zen gure arima eta orai zendako dugun horren beharra"); barnetu 2: P. Agirrebaltzategi ("Fedezko egiak oso-osorik barnetzea esan nahi duenez gero, fedezko egiarekin paretu izan ohi da sarritan historiazko egia"); M. Aramendi ("Sare sistema eragilea barnetzen duen mesenzefalo-aren bitartez kontrolatzen dela dirudi arerioa").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

barnatu : DFrec 1; HiztEn; LurE; Euskalterm 2; barnatze : LurE; barnetu : Euskalterm 1. Ez dugu aurkitu ap. AB38; AB50.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

Beste hiztegietakoak: barnagotu : Lh DBF; DRA; barnagotze : Lh DBF; barnatu : EuskHizt; ElhHizt; HiruMila; EskolaHE; Lur EF/FE; Casve EF (barnatü); XarHizt; HaizeG BF; Lh DBF; DRA; PMuj DVC; barnatze : Lh DBF; DRA. Ez dugu aurkitu ap. Lur EG/CE.

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

barnago(tu), barnagotzen.

Aditz-erregimena

da/du ad.

Maiztasuna

g.er.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Kategoria

iz.

Erabileremu dialektala

Ipar.

Forma baten adiera(k)

sakontasuna.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

ik. OEH

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: + / EskolaHE: +

Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

barna(tu), barnatzen.

Aditz-erregimena

da/du ad.

Forma baten adiera(k)

sakondu, barrendu.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien araberako erabakiak

-tze.

Jatorrizko forma

metro barne

Euskaltzaindiaren Arauak

barne 1 iz. 'barrena, barrua': barne medikuntza. 2 Ipar. iz. 'gela'. 3 adlag.: salneurria, 5000 pezeta, zergak barne; ekainaren zortzitik hamabira, egun biok barne; *-en barne egon e. -en barnean egon / AS: barnean, barneko, barne-luzegoa* e. habearte, barnera, barneraino, barnetik, barneti(ka)ko, barnez, barnez barne

Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehitzeko eskatuz: barne hartu , barne izan .

Leku-denborazko izenen eratorriak

cf. OEHko azpisarrerok: barnean, barneko, barnera, barneraino, barnerat, barnetan, barnetik, barneti(ka)ko, barnez, barnez barne

Kategoria

I iz.: 1 'barren, barru'; 2 'gela'; II adlag. ("Salneurria: 5.000 pezeta, zergak barne"; "Ekainaren zortzitik hamabira, egun biok barne"); III ("barne-medikuntza")

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 71 (Aizu 1, Argia 3, Berria 20, Deia 1, Deustuko Unibertsitatea 10, Europar Batasuna 1, Euskal Herriko Agintaritza 2, EiTB 1, Elkar 1, Consumer 1, Espainiako Gobernua 5, Euskaltzaindia 7, Goiena 5, Jakin 2, Laneki 5, UEU 6); ETC 128

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0. // Euskalterm: barne-antolamendu (Zuz. ordenamiento interno).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Libre samarra da, baina ohiko lexien atalean jasotzekoa.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

barne-belarri 5, denak ap. Or Aitork ("Esan ere didazu ozenki barne-belarrira, sorkari ta zerki guziak", "Esan ere didazu ozenki ta barne-belarrira, Zu atsegin zakion sorkari ua ere etzaizula betikide", "neri Egiak ozenki barne-belarrira Irazaillearen betieraz diostana", "Orobat, eni barne-belarrira diostana, etorkizunen itxaroa begiratu biurtzen dala datozanean, eta begiratu ori oroipen, aiek igarotzean", "Au erantzunen didazu, nere Iainkoa baitzera, ozenki barne-belarrira Zure otsein oni nere sogorkeria oiuka autsiz: A gizon!" #mdash# in aurem interiorem, in aure interiore itzuliz).

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

barne-belarri (eta barne belarri 1) 6: Gorrak 1981 ("Perzepzio gorrerak barne belarriari jotzen dio, eta honek problema zailtzen du ez baitago apenas ezer lortzerik kirurgi eragiketaren bidez"), Natur/8 ("Sentimen honi gehien laguntzen dion organoa barne-belarria da eta horren baitan xahakoa, zakutoa eta hodi erdizirkularrak"), Zientzia eta teknika 1986 ("Entzumenari dagozkion arazoak gerta daitezke zelula errezeptoreen akatsen batengatik, edo zelula horiek kokatuak dauden barne-belarriko egituraren akatsen batengatik"), M.A. Unanua 2 ("Gaur egungo beren forma guztiek garezur barruan, gas-maskuriaren eta barne-belarriaren arteko lotura hestua dute", "Horrezaz gainera, albo-ganbara deiturikoa daukate #mdash# pterotikoan kokatua eta barne-belarritik ganbara batek banantzen duena"), UZEI ("Kanpo-belarria: Entzumen-aparatuaren kanpoko zatia, belarri-pabiloiak eta kanpoko entzun-bideak osatua, barne-belarrira doana eta bere barnekaldean mintz tinpanikoak itxia").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

barne-belarri : HiztEn (definiziodun adibibide gisa, s.u. belarri: barne-belarri edo labirintoak, tenporalean kokatua hau ere, oreka-organoa [...] eta entzumen-aparatua [...] ditu bere baitan) // eta 'oído interno' itzulia, barneko belarri : AB38 1 // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, LurE, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

barne-belarri : ElhHizt (Anat. oído interno) // Ez dugu aurkitu ap. EIH, EuskHizt, HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

Erdal oído interno / oreille interne formen ordainak: barne-belarri : ElhHizt (Anat.), Vox es-eu (barne belarri); belarri-barne : PMuj DCV // Ez dugu aurkitu ap. HiruMila, Lur EG/CE eta EF/FE, XarHizt, Casve FE, HaizeG FB, T-L LBF.

LB: 33 (Argia 1, Berria 7, EiTB 1, Elhuyar 12, Consumer 7, Laneki 3, UEU 2); ETC: 165

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: barne-belarri (Anat.) oído interno / Adorez: 0 / Labayru: barne-belarri 1 iz. Anat. oído interno / NolaErran: 0. // Euskalterm: barne-belarri, barneko belarri (Termino onartuak dira).

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: adib.: barne belarria s.u. belarri / ElhHizt: AS / EskolaHE: -

estribu 2 iz. Anat. Ugaztunen belarriko hezurtxoa, alde batetik ingudearekin giltzatzen dena eta bestetik barne belarriarekin lotura egiten duena. // sakulu iz. Anat. Barne belarriko zaku txikia. // belarri 1 iz. Entzumenaren organoa; bereziki, organo horren kanpoko zatia, buruaren bi alboetan gertatzen dena. Belarriak apal atera nintzen, oihuen eta irrien azpian. Asto belarri-handia. Belarriak ernatu. Belarriak itxi, tapatu. Belarriak erne dituela. Belarri batetik sartu eta bestetik atera. Begiak ikusi ez duena eta belarriak entzun ez duena. Belarriak ixten dituzte eta burua beste aldera itzultzen. Euskaldunen belarria ez dago punturik gabeko bertsora egina. Hots belarri-mingarriak. Albistea erregeren belarrietara heldu zenean. Ahotik belarrira aritzen diren bertsolariak. Belarrira mintzatu. Belarri bat emango luke hori lortzeko. Barne belarria.

Hitz konposatu hiztegi-sarrerarik ez dagokiona

elkarketa librea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Terminoa da eta azpisarrera gisa jasotzekoa, dagokion markarekin.

Jakite-arloak

Anat.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

interiorismo forma aztertzean azpisarrera gisa proposatua.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu barne-egitura formarik.

barne(-)egitura 115: Argia 7, Berria 40, Deia, Deustuko Unibertsitatea 15, DiarioVasco 4, EiTB 13, Elhuyar 6, Elkar 3, Consumer 2, Euskaltzaindia 2, Gomylex 2, Jakin 5, Karmel, Laneki 7, UEU 6, Zuzenbidearen Euskal Akademia.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

barne(-)egitura 23: Berria 12, Iñaki Arranz 2, Koro Navarro, Pello Salaburu, Anjel Lertxundi, Bat-bateko bertsolaritza, Elizen arteko Biblia, Imanol Unzurrunzaga, Joxe Azurmendi, Filosofiako gida, Fernando Morillo, Harkaitz Cano.

LB: 234; EPG: 23; ETC: 917.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0; Adorez: 0; Labayru: 0; NolaErran: 0.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

EIH: adib.: barne egitura / ElhHizt: - / EskolaHE: -

barne 4 iz. (Hitz elkartuetan, lehen osagai gisa). Barne egitura. Barne medikuntza. Lehengo alaitasuna barne bake bihurtu zait.

Hitz konposatu hiztegi-sarrerarik ez dagokiona

elkarketa librea.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erregularra eta gardena da, baina adibide bat jaso liteke.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adibide gisa mantentzekoa da, baina 1. adieran, eta barne 4 erabat ezabatzekoa da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa da.

Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

Adibide gisa jasotzekoa barne eta egitura sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 92 (Argia 10, Berria 18, Deustuko Unibertsitatea 3, DiarioVasco 6, Euskal Herriko Agintaritza 3, EiTB 2, Elhuyar 3, Elkar 4, Espainiako Gobernua 9, Euskaltzaindia 1, Eusko Legebiltzarra 1, Gipuzkoako Batzar Nagusiak 1, Goiena 1, Jakin 2, Laneki 8, Nafarroako Gobernua 2, Nafarroako Parlamentua 1, UEU 17); ETC 344

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0 / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: 0.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ohiko lexien atalean jasotzekoa.

barne hartu 44: Unai Brea, Daniel Udalaitz, Monika Madinabeitia, Saioa Labaka, Nagore Irazustabarrena, Naiara Arregi, Berria 3, Leire Ventas 8, Maite Asensio, Ramon Balentziaga, Idoia Aldalur, Xurdana Imatz, Victor Alexandre, Jon Rejado, JB. Andueza, EiTB.com 20.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: barne hartu Berria 44, Herria 10, Piarres Xarriton 229, Eneko Bidegain 16, Iñaki Mendiguren 14, Marzel Etxehandi 12, Imanol Unzurrunzaga 12, Elena Tourayou 6, Karlos Zabala 4, Aingeru Epaltza 4, Isabel Arrigain 4, Iñaki Iñurrieta 4, Xabier Olarra 4, Xabier Montoia 2, Rafa Egiguren 2, Amaia Lizarralde 2, Patxi Altuna 2, Juan Garzia 4, Ramuntxo Etxeberri 2, Irene Aldasoro 2, Patxi Ezkiaga 2, Joxemari Iturralde 2, Joan Mari Irigoien 2, Jose Angel Irigaray 2, Josu Zabaleta 2, Anton Garikano2, Joxe Austin Arrieta 2, Xabier Mendiguren Elizegi 2.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: AS / EskolaHE: -

Aldeko arrazoi handirik ez dago

esapide berria da, baina oso hedatua; onartzekoa iruditzen zaio lantaldeari.

Esapideei dagokien sistematika

hartu.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

azpisarrera gisa sartzekoa barne sarreraren barruan. Eta barnean hartu azpisarrera ere sartzekoa.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Esapideei dagokien sistematika

izan.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

barne sarrerari dagokion azpisarrera.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

hiru liburu lodi, tesia barne dela; Eskualtzale batzarrean barne direnak.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 36 (Argia 1, Berria 4, Deustuko Unibertsitatea 1, Euskal Herriko Agintaritza 6, EiTB 4, Espainiako Gobernua 3, Laneki 12, UEU 5); ETC 100

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: barne-merkataritza comercio interior / Adorez: barne-merkataritza: comercio interior / Labayru: Barne-merkataritza: Comercio interior. / NolaErran: le commerce intérieur barne merkataritza.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Terminoa da eta jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB 88 (Argia 8, Berria 32, Deustuko Unibertsitatea 1, Europar Batasuna 1, EiTB 8, Elkar 5, Euskaltzaindia 1, Jakin 1, Karmel 1, UEU 27); ETC 478.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: barne-politika politica interior / Adorez: 0 / Labayru: barne-politika 1 iz. política interior / NolaErran: politique intérieure barne politika.

kanpo(-)politika iz. Gobernu batek atzerriko beste estatu batzuekiko harremanetan hartzen dituen erabakien multzoa, bere herritarren ongizatea babestea eta atzerrian estatuaren interesak defendatzea helburu duena. Ik. atzerri politika. // atzerri(-)politika iz. Gobernu batek atzerriko beste estatu batzuekiko harremanetan hartzen dituen erabakien multzoa, bere herritarren ongizatea babestea eta atzerrian estatuaren interesak defendatzea helburu duena.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Terminoa da eta jasotzekoa. Gainera kanpo(-)politika ere azpisarrera da.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

LB: 26 (21 Laneki - Motorraren sistema osagarriak), ETC: 74; Dabilena: 23

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: 0, Adorez: 0, Labayru: 0, NolaErran: 0; Euskalterm: (Eraikuntza/Hirigintza) barne-presio (es presión interior, fr pression intérieure).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta adibide gisa jasotzekoa.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa, adierak bereizita: fisikakoa eta irudizkoa.

Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

Adibide gisa jasotzekoa presio sarreran.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu barne(-)sustapen formarik.

barne(-)sustapen 70: Berria 2, Deustuko Unibertsitatea 2, Euskal Herriko Agintaritza, Espainiako Gobernua 44, Laneki 21.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

barne(-)sustapen 3, Berria.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

Euskalterm: barne-sustapen (Hezkuntza; Lan-harremanak).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia da eta, beraz, azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa sustapen sarreran.

LB: 67; ETC: 198

Beste (edozein) iturritako erabilerak

ElhHizt: 0; Adorez: 0, Labayru: 0, NolaErran: 0. Euskalterm: barne-tentsio (tensión interna , tension interne /contrainte interne, internal stress [teknologia mekanikoa]).

pultsio iz. Psikol. Norbait zerbait egitera bultzatzen duen indar bizia, helburua lortzean asetzen den barne tentsio batek eragina dena. Pultsio kontzeptua oinarrizkoa da Freuden psikoanalisian eta behinolako instintu edo sen kontzeptuaren moldaera bat bezala azaltzen da harengan. // adib: tenple 1 iz. Heg. Teknol. Tenplatzea. Tratamendu hau tenplearen ondoren egiten da eta tenpleak sortzen dituen barne tentsioak arintzeko erabiltzen da.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Hitz teknikoa da eta jasotzekoa, Teknol. markarekin. Horrez gain, erabilera librea ere badu, eta hori adierazteko aski da adibide bat jasotzea tentsio sarreran.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa barne eta tentsio sarreretan.

Jakite-arloak

Teknol.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: 0

LB: 56 (40 Consumer), plantil(l)a 350 (barne-zola adierakoak 16, guztiak Consumer - Oinez ibiltzeko zortzi zapatila, banan-banan), ETC: 48.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: barne-zola plantilla jarri barne-zolak zapatetan: ponte plantillas en los zapatos; Adorez: 0, Labayru: 0, NolaErran: 0; Euskalterm: (Merkat.) barne-zola (TN).

Erdaretako formak

es plantilla fr semelle: Elhuyar: 1 s.f. barne-zola ponte plantillas si tienes los zapatos grandes: zapatak handiak baldin badituzu, barne-zolak jarri / Adorez: suela interior: barne-zola / Labayru: s.f. Ref. al calzado plantilla, barne-zola / NolaErran: de chaussure zapata zola semelles (intérieures) barne zolak.

plantilla 1 iz. Heg. Enpresa edo erakunde bateko langileak. Banaketan aritzen diren baina plantillan banatzaile bat bera ez duten enpresak. Sailburuak bere kargua hartzean agindutakoa beteko da: ertzaintzaren plantilla ahalik eta azkarren osatzea. 2 iz. Heg. Kirol talde bateko jokalariak. Iragan larunbatean Sadarreko zaleek argi erakutsi zuten plantillako jokalaririk miretsiena zein duten.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Erabilia eta azpisarrera gisa jasotzekoa.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa barne eta zola sarreretan.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

BARNE-HUSTU (Part. en función de adj.). Vacío, vaciado. Gero barne-hustua zen haritz zahar baten zola bethe zuen harri xehez, harri hek estali zituen lasto pixka batez, eta eman zen haritzaren barnean. Jnn SBi 92. BARNE-HUTS. "Barne-huts (adj.) qui est vide à l'interieur, creux" Dv

LB 18 (Aizu 1, Berria 3, Elkar 9, Laneki 3, UEU 2) / ETC: 101 / Dabilena: 25.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

Elhuyar: barnehuts izond. hueco, -a, vacío, -a enbor barnehutsa: tronco hueco / Adorez: 0 / Labayru: 0 / NolaErran: creux barne-huts – barne-hüts (ZU) – kofa (BL) (g.er.); les deux colonnes étaient identiques, creuses et recouvertes de bronze bi zutabeak berdinak ziren: barne-hutsak eta brontzez estaliak // Euskalterm: 0.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Jasotzekoa adjektibo kategorian.

Kategoria

adj.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

azpisarrera gisa sartzekoa barne sarreraren barruan.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

barnekoi 'barrukoa, sakona'.

Formen arteko bereizketa semantikoak

'barruko, sakon' (cf. barnerakoi)

OEHko datuak [laburduren azalpena]

Ik. OEH argitaratuan ('profundidad, intimidad' adierakoak guztiak) barnetasun : Lç Mc 4,5; Or Aitork; barnatasun : Lç; Dv Apoc 2,24; Dv; Arb Igand; H; Lander RIEV 1907; barnatarzün : Mst III 14,3; Ip Apoc 2,24.

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

EB dira a) 'sakontasuna / intimitatea' adierako barnekotasun 5 (A. Azkargorta; A. Etxeberria) eta barnetasun 3 (J.M. Odriozola; J. Azurmendi; A. Etxeberria); b) logikaren arloko barnekotasun 2 (E.J. Hezkuntza Saila: "arbola logikoa, ukazioa, konjuntzioa, disjuntzioa, barnekotasuna, partekotasuna, parte edo azpimultzoa..."). Ikus testuinguruak.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

barnekotasun : DFrec 1, AB38 7 ('pertenencia'; "barnekotasun-erlazio" 1), HiztEn ("Mat. Multzo bateko elementu izatearen ezaugarria"), Euskalterm 3 ('pertenencia'); barnetasun : AB38 8 ('pertenencia' 3; 'volumen interno' 1; "barnetasun-elkarpide" 'relación de pertenencia' 1), HiztEn ("Sakontasuna"), Euskalterm 2 ('interioridad'); barnatasun : LurE ("Sakontasuna, barrentasuna"). Ez dugu aurkitu ap. AB50.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

Bestetakoak: barnatasun : EuskHizt ("Sakontasuna, barrentasuna"), ElhHizt ("Profundidad, intimidad"), HiruMila ("profundidad"), EskolaHE ("Sakontasuna, barrentasuna"), XarHizt ("profondeur; v. sakontasun"), HaizeG BF ("profondeur"), DRA ("profundidad"), PMuj DVC ("hondura, profundidad"); barnatarzün : Casve EF ("profondeur"), DRA ("barnatarzun: profundidad"); barnetasun : ElhHizt ("1 Profundidad. 2 Interioridad"), HiruMila ("1 Inferioridad. 2 profundidad"). Ez dugu aurkitu ap. Lur EG/CE eta EF/FB, Lh DBF.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: - / HiztEn: + / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Kategoria

iz.

Forma baten adiera(k)

1 barnekoa denaren nolakotasuna. 2 Log. multzo bateko elementu izatearen ezaugarria.

Forma berri tradizioko oinarri handirik gabea, baina beharrezkoa

berria da, baina 'introvertido' adierazteko barnekoi baino garden-egokiagoa dateke -ra- artizkia daraman hau, atzerakoi, aurrerakoi, kanporakoi bezalako formekiko paralelismoagatik, besteak beste

Formen arteko bereizketa semantikoak

'bere barnean murgiltzeko joera duena' (cf. barnekoi)

LBeh (2013-06-10): barneraldi 41: Berria 38 (adib.: “Griezmannen barneraldi batean”, “Blumsek ere egun ona izan zuen erasoan, barneraldietan bereziki“), EiTB 3 (adib.: “Romaricek erdilari zuri-gorriaren barneraldi bat moztu zuen“); barnealdi 25: Berria 23 (adib.: “Prigioni barnealdiak egiten hasi zen, taldekideentzat jaurtiketa onak bilatuz, eta Splitter ere bikain aritu zen”), EiTB 2 (adib.: “De Marcosek eta Susaetak barnealdiak bilatzen dituzte, eta Munianek sakontasuna”); barnekaldi 3, EiTB (“Edu Oriolen barneraldi zoragarri bat zuri-gorrien sareetan amaitu du bilbotarren defentsa bigunak lagunduta”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: barneraldi 2: Berria (“Erasoan barneraldi ikusgarriak egin eta erasoko errebotean izugarri lagundu zuen”), Joxan Elosegi (“haren herrikideek ez zuten zertan damutu azken gerrari zegokion alorrean eta indigenak naziengandik babestea izan zen Asian zehar bideratu zituzten barneraldien helburua”); barnealdi 13, Berria (adib.: “Pablo Prigionik barnealdi bat hasten duenean badakit non egon behar dudan”); barnekaldi 16, Berria (adib.: “Kalitatez soberan ez, erasokorrak dira eta baloia aurkariaren area ertzean kokatzeko gaitasun handia dute hegaletako barnekaldiei esker”)

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2013: barneraldi (barnealdi*, barnekaldi*). Ryan Giggs ezkerraren barneraldi arriskutsu bi salbu, Gales apenas hurbildu zen ingelesen atera.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es internada (Kirol.) / fr -: Elhuyar: barneraldi / Nolaerran: - / Zehazki: lasterraldi / Labayru: barnealdi / Adorez5000: lasterraldi, barneraldi.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

barneraldi: Euskalterm (termino normalizatua).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Onartzekoa da arloa zehaztuz. Ondo osatua eta hedatua barneraldi forman.

Kategoria

iz.

Jakite-arloak

Kirol.

Euskaltzaindiaren Arauak

barneratu, barnera(tu), barneratzen. da/du ad.

Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

barneratu, barnera, barneratzen

LBeh (2016-10-26): barneratzaile 40: Laneki (“egokia, jasangarria eta barneratzailea izanez gero, onura handiak eragingo ditu gune horretan”), Berria 34 (adib.: “Eta, noski, jardueraren oinarriak aipatu sektore guztien arteko eztabaida ireki, askotarikoa eta barneratzailearen ondorio izan behar dute”), Berria 34 (adib.: “gatazka politikoa gainditzeko akordio barneratzaile bat lortzeko alde askotako elkarrizketa eta negoziazioa bultzatu, erraztu eta ahalbidetzea”), EiTB (“Eta bestaldetik, beste alderdi abertzaleek, "ahal den neurrian", txostenari babesa eman behar diotela gaineratu du, proiektu "barneratzailea" baita”), Argia 4 (adib.: “Elkarbizitza barneratzaile batek beharrezko ditu elkarrizketa eta akordioa”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

EPG: barneratzaile 2, Berria (adib.: “Eskola espazio barneratzailea izan behar da; sexu, arraza edo erlijio sinesmenenak ezin du umeen elkarbizitzan eragin”).

Zerrenda osagarriak

BerriaEL2016: herritartasun inklusibo, herritartasun barneratzaile.

Erdara/euskara hiztegietako datuak

es inclusivo / fr inclusif: Elhuyar: - / NolaErran: - / Zehazki: sarkari, inklusibo / Labayru: - / Adorez5000: -.

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Ondo eratua eta erabilgarria. Horrekin batera onartzekoa da inklusibo forma.

Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

HLEH-EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

Atzizkien araberako erabakiak

-tze.

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

Euskaltzaindiaren Arauak

AS

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: DENBORA LABURRIK BARNE(AN). Dentro de poco tiempo, en poco tiempo. Komuniatu dutenetik sei egunen buruko, batzutan lehenago, bederen denbora laburrik barnean. Lg II 224. Denbora laburrik barnean, segurki eguerdi baino lehen. Elzb PAd 78. Huna bada nori esker dukezuen bizia denbora laburrik barnean. Jnn SBi 73. Juduak Jaunaren laguntzari gomendatu ziren eta denbora laburrik barne murruak [...] ederki bururatu zituzten. Zerb IxtS 72. Denbora laburrik barne borta-leihoak hetsi zituen gakoz. JEtchep 20. Hain segur zerbait ageriko dela denbora laburrik barne. Larre ArtzainE 317.

Ez dugu aurkitu denbora laburrik barne(an) formarik.

Beste (edozein) iturritako erabilerak

denbora laburrik barne : Herria 10 (“Beren burua erakutsi dute gazteek Pausun: zeren gai izanen diren, eta hain segur denbora laburrik barne”), Xipri Arbelbide 2 (“Jadanik Ziburun ziren Ploermelgo fraileak bildu zituen denbora laburrik barne, eskola beren gain hartzera, ordainez frailegaien zentro bat egiten zutela hor berean”), Eneko Bidegain (“Aberatsenek eta urguluntzienek ere denbora laburrik barne ikasi zuten han diruak ez zuela baliorik, denak kaka berean zirela eta hori onartu behar zutela”), Jean Baptiste Etxarren (“Zinez, izigarriko makurra denentzat, burdin olak hetsiko baitziren denbora laburrik barne!”), Piarres Xarriton (“beren erreinuen legeen arabera uzten dituzte buruzagi bat edo beste erregeorde bezala erreinuen gobernatzeko giristinoki, ondokoaren hautua egin arte, hori, denbora laburrik barne, egin ohi den bezala, egiten ahal baita; eta, beraz, ez da Aita Sainduaren gobernu beharrik”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adierazle egokia da, erabilia Iparraldean eta azpisarrera gisa jasotzekoa Ipar. markarekin denbora laburrik barne forman.

Zerrendako formari azpisarrera dagokio

Azpisarrera gisa jasotzekoa denbora sarreran.

Erabileremu dialektala

Ipar.

OEHko datuak [laburduren azalpena]

OEH: ITSAS BARNE, BARREN. a) Fondo del mar. v. ITSAS HONDAR. Hanbat zuri itzultzeko / ordañezko eskerrik / zenbat itsas barrenean / baita arrain gorderik. EZ Eliç 27. Jausi yakuk itxas-barnera. "Al fondo del mar". Laux AB 92. Asto-igararria lepotik dindil ezarrita itxas-barrenean murgildu. Ol Mt 18, 6. Edo il edo itsaso barnera yaurti nazazue! Zait Sof 96. Uhain handi batek itsaso barnerat igorri zuen. "Un coup de vague envoya dans la mer". Ardoy SFran 211. b) (barren Lar, Hb ap. Lh, H, Bera). "Altamar, itsas barrena" Lar. "Haute mer" H. v. itsas zabal. Zebiltzan itsas-barnean. "Navegaban en alta mar". Or Eus 204 (v. tbn. 386). Ugiñak [...] etozan itsas-barrenetik. Erkiag Arran 193. Iraungo al zuan kortxoak itsasbarren erdira arte? Anab Poli 35

adib: bizigai 1 iz. Janaria, hazkurria. Bizigai bila zebiltzan itsas barnean. Artoa baino bizigai gozoagorik ez da. || amilburu iz. Amildegiaren ertza. Gu geunden amilburuaren pare-parean, itsas barnean bost edo sei milia harantzago, uharte txiki bat ikusten zen.

itsas barren 3: Consumer (“Bakarrik baldin bazoaz, ez urrutiratu itsas barrenean”), EiTB (“Horrez gainera, azaleramendu batek mantenugaiak dakartza itsas barrenetik“), Argia (“Pasaian egin asmo dagoen kanpoko portuaz pentsatzen ari naizela, Jaizkibel zulatzea, espigoiak itsas barreneraino eraikitzea ontziek merkantziak karga eta deskarga dezaten, lotura egokiak errepide eta trenbideekin egitea merkantziak ailega eta atera daitezen”).

Beste (edozein) iturritako erabilerak

itsas barren 4: Patxi Zubizarreta 2 (“Itsas barrenean Jainko Ahaltsuak ezarri zituen izakiak ikusgarriak irudituko zaizkio”), Anton Garikano (“Noski ekaitzean gizonak itotzen direla, baina begi-bistako gauza da hori, eta itsas barrenak (bere ogiartekoaren papereko papurrak bota zituen hara) azken batean ura besterik ez dira”), Elizen arteko Biblia (“Lagun izango duzu zeure aitaren Jainkoa; Jainko Ahaltsuak bedeinkatuko zaitu, zeru goreneko bedeinkapenez, itsas barreneko bedeinkapenez, bular-sabelen bedeinkapenez”).

Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

Adibide gisa jasoa dago eta aski da, libre samarra denez; baina komeni da itsaso sarreran ere jasotzea.

Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

Adibide gisa jasotzekoa itsaso sarreran.