15 emaitza abarka bilaketarentzat

abarka (gral.; Lcc, Lar, Lecl, Añ, VocBN, Arch VocGr, Gèze, Dv, H (V, G)). Ref.: A; Lh; Iz R 300, To, ArOñ (abarkaak); Elexp Berg. Etim. Sobre su extensión y etimología, sin duda no latina, v. DCECH.

Abarca. "Abarca, abarkea; abarcado, abarkatua, abarkak janzik" Lcc. "Abarga, zapato islandés" Deen II 115. "Calzar, oñetakoak janzi, abarkak, zapatak janzi" Añ. "Sandale" Lecl. "Chaussure grossière en usage aux Pyrénées espagnoles, faite avec du cuir, sans préparation soignée" VocBN. "Sandale de cuir avec le poil" Gèze. "Sandale en cuir non tanné, en usage chez les paysans basque-espagnols" H. "Eguzai-abarkaak, las [abarcas] blancas [es decir, 'las de fiesta']" Iz ArOñ. "Lanerako gomazko abarkak die onenak, dantzarako narruzkuak" Elexp Berg.

Rex Sancius qui cognominatus est ab antiquis vulgalibus Auarcha (Leire, c. 1050). Lac VM 34 (v. Moret Annales del Reyno de Navarra I (Pamplona, 1766) 471 y 505). Solutaribus, quos lauarcas vocant, de piloso corio scilicet non confecto factas, corrigiis circa pedem alligatas, plantis pedum solummodo involutis basibus nudis, utuntur (s. XII). TAV 2.2.12. Çapatos de cuero peludo que son dichos abarquas (1409). Arzam 84. E fizole calçar avarquas (1454). Ib. 84. Peita d'Echarri... Ibi de los Avarca-Andiçurenas, III k. II ar. Defficit... porque labradores son finados et el sayon es aylli ogaynno. F.G. Zabalo El registro de Comptos de Navarra de 1280 (Pamplona, 1972), 149 (comentado por Campión (Algo de Historia V 69): "Sin duda los andi zurenas, que también otros documentos nombran, eran alguna clase o categoría especial de los infanzones de abarca, o acaso el nombre basko de los infanzones de abarca"; v. Euskariana V 262 y XI 69, Yang DPA 5 y Garate 5.a Cont RIEV 1935, 347).

Sandaleak, ziraden abarka edo berze oinetako arin eta aisit batzu. Lç Decl ã 6r. Ea Txomintxo / para zak prakak / artu txapela / janzi abarkak / janzi abarkak (1769). ASJU 1982, 82. Bada gure abarkak eta gure jaunztura guzia berritsuak ziren bideari lothu gaizkonean. Lg I 196. Eztozu emen ediroko oñetako zorrotzik, bai abarka edo zapata zapal edo motzak. Mg PAb 94. Abarkak oñetan, txapel bat buruban, gerrestuba gorputzian; au da nire apaindurija guztija. Ib. 43. Jaierako gurdi-maneratzea, jaierako abarkak jostea. AA II 59. Ezin aguantau leijo abarka, ta soñekotan. JJMg BasEsc 11. Eta onen alkandora ta frakakin abarka mantarrak janzi, eta beste soñekorik bage joan omen zan. Izt C 248. Abarka ezpartinak, biaiarrak maite; / Zapatek ohorea Elizako dute. Hb Esk 188. Zanpelez gerrikoa, abarkak zangotan. Ib. 13. Gerrikoa lotu ezazu, eta abarkak janzi itzatzu. Lard 503. Abarka erantzi. Ib. 162. Abarkatik has nadin emeki emeki. ChantP 92. Ille luzea lotugabe bizkargañean, eta oñ zabalak abarkaz estaliyak. EE 1882a, 34. Oso nekatua arkitzen nauk; abarka zar batek aña ez diat balio. Apaol 43s. Antonek agertu biar du jantziya galtza zuriarekin, abarkak, mantarrak [...]. Sor AKaik 110. Ezar netzazke abarkak eta zalhuago kurri nezake. Jnn SBi 143. Abarka urratuetatik beatz lodi biak agirian ekarzan. Ag AL 128. Abarka zarrai txopitea josten. Ag Kr 205. Dana da emen urdiña, alkondara, abarka edo abarketak izan ezik. Ag G 94. Orretarako abarkak kendu bear dira lenbizi. Ib. 96. Garai artako aien abarkak / ziran basurde-larruak. Tx B II 113. Bere eskuz zulatu ta josten zitun abarkak. TAg GaGo 53. Gaurdaño erabili izan dira oñetako edo abarka oek. JMB ELG 70. Mendibide-lokatzak abarka zakarrez gaindu ondoren. Ldi IL 9. Abarkak eurenez askatu ezkero, senargaia itzartu dala esaten da. A EY I 445. Zapataak zapataa yagoten dau, abarkaak abarkaa ez. A EY III 228. Praka ta arkondarak jantzi; abarkak oñetan lotu. Bilbao IpuiB 117. Beien narruakin josten ziran abarkak. And AUzta 106. Abarkak tajuzkoak ez zituala ta zapatak erostia pentsau eban. SM Zirik 81. Zapatak baño sarriagotan / jantzi izan det abarka. Uzt LEG II 87. Abarkak ondo lotzen genduzan. FEtxeb 71. Hark ez du ontzat hartzen honek abarka euskal hitzari ematen dion jatorria. MIH 204.

v. tbn. AB AmaE 234. Azc PB 201. Echta Jos 193. Urruz Zer 91. Or Eus 365. Etxde AlosT 14. BEnb NereA 162. NEtx LBB 309. BasoM 112. ZMoso 85.

(En contextos comparativos). Edea baino zailagoa zan aren idaztankera ta gelatsuko abarkak baino igarragoa. Zait Plat 44.

(Empleado en interjecciones). "Demonien abarkak" (V-gip). San Pedroren abarkak! Deabrua gure etxean! NEtx LBB 178.

(Darric y Lander ap. DRA, H). Alpargata. "Espadrille, sandale en toile" H (que cita a AA). Cf. Lar: "Alborga, calzado de esparto, que llaman esparteñas, abarka espartuzkoa". v. abarketa. Tela ederrezko abarkak ipintzea. AA CCerac 227.

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper