Harremana

    13 emaitza gizen bilaketarentzat - [1 - 13] bistaratzen.

    gizen
    1 adj. Gantza edo haragia ugari duena. Ik. lodi 1. Anton. argal; mehe. Txahal gizenak. Mutil gizen bat. Axuri gizenenak hilik. Aurpegi gorrixka eta masail gizenak. Artalde gizenak. Gizenegia zaude. Oilo salda gizena. Ahate gibel gizenak. || Idi bat gizen-gizena.
    2 adj. Joria, oparoa. Zelai gizenek abereak laster gizentzen dituzte. Larre gizena. Bazka gizenak. Ibai zabalaren ertz gizenetan. Irabazi gizenak. Ale gizenez ongi beteak.
    3 iz. Haragiaren gantza. Anton. gihar. Haragiari gizena kendu. Batzuek gizena izaten dute eta zuk duzu giharra.
    4 iz. Zurgizena. Gizen gutxiko zura duen zuhaitza.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     
    Azkue Hiztegia

    Esaera zaharrak

    Sukalde gizenegiak jabea du ahultzen eta etxea aurritzen.

    Aztergaia: gizen

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Araua: Z3:EArau72
    Lantaldearen proposamena: Z1:BatHizt 1994-10-27 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
    Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:06

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Euskaltzaindiaren Arauak

    1 izond. 2 iz.

    Lantaldearen irizpideak
    Forma arautuaren azalpenaz oharra

    AS gisa gehituz: gizen egin .

    Informazio lexikografikoa
    Kategoria

    1 izond.; 2 iz.

    gibel gizen
    iz. Bortxaz elikaturiko ahate edo antzararen gibela; gibel horrekin prestatzen den jakia, sukaldaritzan oso aintzat hartua dena. Ik. foie; foie gras. Ahatekiak, ahate gibel gizenak eta antzarak ekoizten dituzten etxalde ugari dago.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     
    gizen egin
    du ad.-lok. Ipar. Mehe egunetan haragia jan. Katolikoek ez dezakegu ortziraletan gizenik egin.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: gizen egin

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-09-14 Azpisarrera gisa onartzekoa

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    HLEH: AS / EuskHizt: AS: azalpen berritua / HiztEn: AS / LurE: AS / ElhHizt: AS / EskolaHE: AS

    Informazio osagarria
    Esapideei dagokien sistematika

    egin.

    Informazio lexikografikoa
    Zerrendako formari azpisarrera dagokio

    gizen sarrerari dagokion azpisarrera.

    Erabileremu dialektala

    Ipar.

    Forma baten adiera(k)

    mehe-egunean haragia jan.

    gizenarazi, gizenaraz, gizenarazten
    du ad. Gizentzera behartu. Abereak gizenarazteko.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: gizenarazi

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Araua: Z3:EArauB
    Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-10-27 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Euskaltzaindiaren Arauak

    gizenarazi, gizenaraz, gizenarazten. du ad.

    Informazio osagarria
    Aditz-izenak eta aditzoina (era burutuaz gain)

    gizenarazi, gizenaraz, gizenarazten

    Partizipio-marken araberako eratorri-konposatuak

    -n(du)+a-

    gizenda
    iz. g. g. er. Giza enda, giza arraza.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: gizenda

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-09-14 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: + / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: +

    Informazio lexikografikoa
    Kategoria

    iz.

    Maiztasuna

    g.g.er.

    gizendu, gizen/gizendu, gizentzen
    da/du ad. Gizen edo gizenago bihurtu. Ik. loditu. Anton. argaldu. Ez da asko gizendu soldaduskan. Ezkurrez gizendutako zerria. Laneko idia ez da on gizentzeko. Zelai gizenek abereak laster gizentzen dituzte. || Alorrak gizendu. Gisuak ez du lurra gizentzen. || (Partizipio burutua izenondo gisa). Txahal gizendua hilarazi du.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     
    Azkue Hiztegia

    Aztergaia: gizendu

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Araua: Z3:EArauB
    Lantaldearen proposamena: Z3:EEBS:09 1994-10-27 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Euskaltzaindiaren Arauak

    gizendu, gizen(du), gizentzen. da/du ad.

    Informazio osagarria
    Euskara Batuko batzordeak argituko du aditzoinaren forma

    gizendu, gizen(du), gizentzen

    gizenki1
    adb. Oparotasunez, ugari.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     
    Azkue Hiztegia
    gizenki2
    iz. Haragiaren gizena. Gizenkiz egiten ziren ase batzuk, oroitzekoak!
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     
    Azkue Hiztegia
    gizenkor
    adj. Erraz gizentzen dena, gizentzeko joera duena. Idi mota hori beratzagoa eta alferragoa da, baina gizenkorragoa.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     
    Azkue Hiztegia

    Aztergaia: gizenkor

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Araua: Z3:EArau72
    Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-10-27 Lantaldeak besterik gabe onartua
    gizentasun
    iz. Gizena denaren nolakotasuna. Ik. loditasun. Negua lotan igarotzen duen abereak bere gizentasuna iraunarazten du. Bere azpiko lurraren gozoa eta gizentasuna bere erroez edoskiz. Hitz meheak, arinak, ez gizentasunik, ez gorputzik, ez astuntasunik ez dutenak.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     
    Azkue Hiztegia

    Aztergaia: gizentasun

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Araua: Z3:EArau72
    Lantaldearen proposamena: Z3:HBB 1994-10-27 Lantaldeak besterik gabe onartua
    gizentsu
    adj. Gizen asko duena.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     
    Azkue Hiztegia

    Aztergaia: gizentsu

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-09-14 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    HLEH: - / EuskHizt: + / HiztEn: - / LurE: - / ElhHizt: - / EskolaHE: -

    Orain arte erabili gabea da, baina gaia ere bai

    testuetan ez da jaso, baina egokia da osaeraz, eta argia.

    Informazio osagarria
    Atzizkien araberako erabakiak

    -tsu.

    Informazio lexikografikoa
    Kategoria

    izond.

    Forma baten adiera(k)

    gizen asko duena.

    Formari buruzko oharrak

    Euskaltzainen oharrak

     - [E123]: “Erkiaga, Araibar zalduna; Hamleten itzulpenean eta beste testuren batean ere ageri da gizentsu, Google kontsultatuaz. Baina erabili denean, ez dakit beti ‘gizen asko duena’ adiera duen: ezpaiñak gizentsu aukeran (Erkiaga).

     - Erabakia: (H2.2 / 2009-12-14): Bere horretan utziko da lantaldearen proposamena.

    gizentze
    iz. Gizen edo gizenago bihurtzea. Neskato honek ez du gizentze arazorik.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: gizentze

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 1999-09-14 Lantaldeak besterik gabe onartua

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Bestelakoak
    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    HLEH: + / EuskHizt: azalpen berritua / HiztEn: - / LurE: + / ElhHizt: - / EskolaHE: -

    Zerrenda osagarriak

    NekHizt: Ik. loditze.

    Informazio osagarria
    Atzizkien (eta aurrizkien) erregulartasuna

    -tze.

    lur gizen
    iz. Lur joria, oparoa. Elorriak, lur gizena hautatu beharrean, harkaitza hautatu zuen bizitzeko.
    OEH
          Lexikoaren
    Behatokia     XX. mendeko
    corpusa     EHHA
          EEC
     

    Aztergaia: lur gizen

    Iturria:

    Kodea [?] Data Proposamena
    Lantaldearen proposamena: Z4:HBL 2000-12-12 Adibide gisa onartzekoa
    Lantaldearen proposamena: Z9:OEH:AS 2019-01-22 Adibide gisa onartzekoa
    Lantaldearen proposamena: Z11:EHL 2021-07-13 Azpisarrera gisa onartzekoa

    Formari buruzko datuak

    Erabilerak
    Txostenak
    OEHko datuak [laburduren azalpena]

    OEH: LUR GIZEN. Tierra pingüe. Lur gizenek abrea laster gizenduko. Hb Esk 189. Lur gizena, sakona, bustintsua naien. Munita 44. Elorriak, lur gizena autatu bearrean, arkaitza autatu zuan bizitzeko. Vill in Gand Elorri 15. v. tbn. Dv Lab 383. Jnn SBi 110. Barb Sup V. Zait Plat 26. Ibiñ Virgil 84

    adib.: lur 4 iz. Lurraren azalaren zati gotorra eratzen duen osagaia, eta, bereziki, osagai horren zati biguna, landareak hazteko balio duena. Lurra eta haitzak. Lurrak ematen dituen fruituak. Haziak ernatzeko lur heze emankorrak. Sustraiak lur barruan dituelako. Ardo eta gari lur jorietara. Lurra irauli. Lurrak ongarritzeko. Lur arina, azala. Hazia toki harritsuan, lur mehea zuen tokian erori zen. Lur argaleko landareak lur koipetsuko basora igaro. Gaztainondoak lur harroa eskatzen du. Lur agor edo idorretan. Lur gizenak. Haritz mota horrek nahiago du lur sakona eta buztintsua. Lur mamiari ihes eginik, harkaitza aukeratu zuen. Nafarroako lur gorriak. Lur erre eta lehorrak. Buztin lurrak eta hondar lurrak. Zingira-lur batean gaindi. Lur koloreko nekazariak. Lur landuan ereiten.

    lur gizen 1, Berria (“Lurra bera nolakoa zen ere arrazoi pisutsua zen; lur gizenak izan behar zuen”).

    Beste (edozein) iturritako erabilerak

    lur gizen 2: Xabier Olarra (“"Bake garaian presta ezazu gerra" esaerak ulertu ohi den baino esanahi sakonagoa du; ez du bakarrik esan nahi lurreko gauza guztiek dutela bukaera - aldaketa dela lege aldagaitz eta betiereko bakarra - baizik eta bakearen soroan gerraren haziak usu barreiatuak direla eta erne eta hazteko lur gizena dutela”), Elizen arteko Biblia (“Hiri babestuak eta lur gizenak hartu zituzten, ondasunez beteriko etxeez eta ur-putzuez jabetu ziren, mahasti, olibadi eta fruta-arbolen sail handiez. Asetzeraino jan zuten, sabela puzteraino; zure ondasun ugariz gozatu ziren”).

    Bestelakoak
    Sistematikoki aurreratzen direnen datuak

    HLEH-EuskHizt: adib. / HiztEn: - / LurE: adib. / ElhHizt: - / EskolaHE: -

    Zerrenda osagarriak

    NekHizt: Sin. lur handi; lur sakon.

    Lantaldearen irizpideak
    Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

    Adibide gisa jasoa dago jada, eta aski izan liteke, lur formarekin osatutako gainerakoak bezala.

    Eratorri-konposatu berria da, egokia eta beharrezkoa

    lur mardul forma aztertzean azpisarrera egitea proposatu da.

    Informazio lexikografikoa
    Zerrendako forma adibide gisa ematekoa da

    adibide gisa ematekoa, lur sarreran.

    Adibide argigarriak, testuinguru egokiak

    Adibide gisa mantentzekoa lur sarreran.

    Zerrendako formari azpisarrera dagokio

    Azpisarrera gisa jasotzekoa lur eta gizen sarreretan.

     

    Azkue Biblioteka eta Artxiboa

    ORDUTEGIA
    9:00 - 14:00

    Azkue Biblioteka eta Artxiboa Euskaltzaindiaren zerbitzura dago. Horrez gainera, zabalik dago ikertzaile ororentzat, eta bere ahalbideen neurrian euskal kultura gaien ikerkuntza eta hedapena sustatzen eta laguntzen saiatzen da.

    Bibliotekaren katalogoa Artxiboaren katalogoa
    ERAKUSKETA BIRTUALAK

    Egoitza

    • B
    • BIZKAIA
    • Plaza Barria, 15.
      48005 BILBO
    • +34 944 15 81 55
    • info@euskaltzaindia.eus

    Ikerketa Zentroa

    • V
    • LUIS VILLASANTE
    • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
      20018 DONOSTIA
    • +34 943 42 80 50
    • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

    Ordezkaritzak

    • A
    • ARABA
    • Gaztelako atea, 54
      01007 GASTEIZ
    • +34 945 23 36 48
    • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
    • G
    • GIPUZKOA
    • Tolare baserria. Almortza bidea, 6
      20018 DONOSTIA
    • +34 943 42 80 50
    • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
    • N
    • NAFARROA
    • Oliveto Kondea, 2, 2. solairua
      31002 IRUÑEA
    • +34 948 22 34 71
    • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

    Elkartea

    • I
    • IPAR EUSKAL HERRIA
    • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
      64100 BAIONA
    • +33 (0)559 25 64 26
    • +33 (0)559 59 45 59
    • baionaordez@euskaltzaindia.eus

    Euskaltzaindia

    Hizkuntza baliabideak

    Azkue Biblioteka eta argitalpenak

    pin up casino- Online casino in India

    Orokorrak