Euskaltzaindiaren Hiztegia

0

orgabide

iz. Orgak ibiltzen diren bidea. Ik. gurdibide. Orgabideaz beste aldeko sasi batean.

orgagile

iz. Ogibidez orgak egiten dituen pertsona.

orgagintza

iz. Orgagilearen ogibidea; orgak egitea.

organdi

iz. Kotoizko ehuna, arina eta gardena, almidoiz gogortua izaten dena. || Lehenengo jaunartzea organdi zuriz jantzita egin nuen nik ere.

organigrama

iz. Erakunde, enpresa edo kideko baten egituraren eta antolaketaren adierazpen grafikoa. Administrazioaren egituraren organigrama, —geziz, laukitxoz eta kolorez betea—, handituz doa atertu gabe.

organiko

1 adj. Izaki bizidunei dagokiena edo haietatik datorrena. Ez baikara materia elikatuko duen materia organikoa baino. Etxeko zabor organikoekin konposta egiten ikasteko sistema aurkeztu du Eguzki talde ekologistak.

2 adj. Izakiez mintzatuz, biziduna. Hizkuntzak, izaki organikoak bezala, taldeka eta azpitaldeka sailka daitezke.

3 adj. Kim. Gai konposatuez mintzatuz, karbono-karbono edo karbono-hidrogeno lotura kobalenteek osatzen dutena. Ik. kimika organiko. Konposatu organikoa.

4 adj. Organoei dagokiena. Eritasun organikoa.

5 adj. Erakunde baten eraketari nahiz funtzioei dagokiena. Lege organikoa.

organikotasun

iz. Organikoa denaren nolakotasuna. 1960 arte ez zen hasi joera hori aldatzen eta autismoaren organikotasuna osorik onartzen.

organismo

1 iz. Izaki biziduna. Organismo zelulabakarrak.

2 iz. Izaki biziduna osatzen duten organoen multzoa; bereziki, giza gorputza. Gure mende honetan maiz erabili ohi da organismoaren irudia, gizarteko gertaerak argitzeko.

organista

iz. Organo-jotzailea. Organista egon zen Aizarnan.

organizatu, organiza, organizatzen

1 du ad. Antolatu, egitura edo antolaketa jakin batez hornitu.

2 (Partizipio burutua izenondo gisa). Multzo organizatuak.

organizazio

1 iz. Erakundea.

2 iz. Organizatzea, antolaketa.

organo1

iz. Izaki bizietan, betekizun jakin bat duen zatia. Bihotza da odola gorputz osora bidaltzen duen organoa. Ikusmenaren organoa. Ahoa, mintzoaren organo gisa hartua.

organo2

iz. Musika-tresna handia, hauspoen bidez haize ematen zaien hodiez osatua, teklatu baten edo gehiagoren laguntzaz jotzen dena. Organoa jo. Organo kontzertua. || Organo elektronikoa.

organo3

iz. Erakunde edo kideko baten zatia edo atala, betekizun jakin bat duena. Elkarteak hiru organo izango ditu: Zuzendaritza Kontseilua, Aholkularitza Batzordea eta Zuzendaritza taldea. Osoko Bilkura da eztabaidagunearen erabaki organoa. Atzo prentsa oharra plazaratu zuen Bigarren Hezkuntzako Institutuko Organo Gorenak.

organogile

iz. Ogibidez organoak egiten edo konpontzen dituen pertsona.

organoleptiko

adj. Biol. Zentzumenen bidez hauteman daitekeena. Enologo frantziarrak haritzak ardo onduari eransten zion kalitate eta ezaugarri organoleptiko apartez jabetu ziren.

organulu

iz. Biol. Organo oso txikia. Zelula bizietan, nukleoa eta beste zenbait organulu, mikroskopio optikoa erabiliz ikus daitezke.

orgari

iz. Orga-gidaria. Ik. orgazain.

orgasmo

iz. Sexu atseginaren goien unea. Orgasmo batek astindu zuen, kanpo eta barren. Orgasmoa izan ondoren, lasaitasuna eta baretasuna datoz.

orgatara

iz. Ipar. Orga baten edukia. Ik. orga 2. Orgatara bat lur. Hamar orgatara egur.

orgataraka

adb. Kopuru handian. Ik. gurdika. Batzuetan, ele ederrak orgataraka, araberako urratsak titare baten bete! Orgataraka daramatzate gorputzak.

orgategi

iz. Orgak gordetzen diren tokia.

orgatila

iz. Orga txikia; eskorga. Ik. orgatxo. Supermerkatuetako orgatila plastikozko poltsaz betea.

orgatxo

iz. Orga txikia; eskorga. Eskaleak mantaz estaliriko orgatxo zikin bat zeraman arrastaka.

orgazain

iz. Ipar. Orga-gidaria. Orgazainek beren zigorrak astintzen zituzten.

orgia

1 iz. Bakoren ohoretan Erroman egiten ziren jaiak.

2 iz. Gehiegikeriak egiten diren jaia. Ez zuen hainbesteko indarrik, behinola bezala, gaueko orgietan plazer hartzeko.

oriatar

1 adj. Oriakoa, Oriari dagokiona.

2 iz. Oriako herritarra.

orientabide

iz. Bidea aurkitzen lagun dezakeen argibidea; erabaki zuzena hartzen edo behar bezala jokatzen lagun dezakeen argibidea. Ariketa hauek orientabide hutsak dira.

orientagarri

1 adj. Orientabide gisa balio duena. Ik. orientatzaile. Eskema orientagarri orokor bat bakarrik eman dute.

2 adj. Orienta daitekeena.

orientalismo

1 iz. Ekialdeko kultura eta ohituren azterketa eta ezagutza.

2 iz. Ekialdeko gauzekiko zaletasuna.

orientalista

iz. Ekialdeko kultura eta hizkuntzak aztertzen dituen pertsona. Antoine Galland orientalista frantsesari zor diogu mundu berri exotiko horien zabalkundea.

orientatu, orienta, orientatzen

da/du ad. Ostertzeko puntu nagusiekiko kokatu; norabide jakin batekiko kokatu. Itsasoan orientatzeko, iparrorratza erabiltzen da.

orientatzaile

adj. Orientabide gisa balio duena. Ik. orientagarri. Ezarritako zenbateko hori, hala ere, orientatzailea da, ez mugatzailea.

orientazio

iz. Orientatzea. Nik dagoeneko galdua dut burua eta orientazio zentzua.

original

1 adj. Jatorrizkoa.

2 adj./iz. Artelanez edo idazlanez mintzatuz, kopia, itzulpen edo imitazioa ez dena, jatorrizkoa, benetakoa. Originala eta kopiak.

3 adj. Beste ezer imitatzen ez duena, berezia eta berritzailea dena. Inolaz ere originala ez den lan akademikoak ez du balio handirik. Historiaren ikuspuntu hori ez zen oso originala.

[Oharra: bekatu originala/jatorrizko bekatua esapideen artean Euskaltzaindiak jatorrizko bekatua hobesten du].

originaltasun

iz. Originala denaren nolakotasuna. Ikasle baten idazlanari ez zaio eskatzen ikertzaile batenari eskatzen zaion zorroztasuna, originaltasuna edo sakontasuna.

orin

iz. Larruazaleko orban txikia, biribila eta ilunkara. Ik. orezta. Gorputzean orin edo orezta duen emakumea ez omen da sorgintzen.

orinal

iz. Heg. Herr. Pixontzia.

oriotar

1 adj. Oriokoa, Oriori dagokiona.

2 iz. Orioko herritarra.

orisoaindar

1 adj. Orisoaingoa, Orisoaini dagokiona.

2 iz. Orisoaingo herritarra.

oritz

iz. Erditu berriaren lehen esnea. Oritzak ez du parerik aratxea hazteko.

orka

iz. Izurdearen familiako itsas ugaztun handia, bizkar hegal zorrotzekoa, gaina beltza eta azpia eta begi inguruak zuriak dituena (Orcinus orca).

orkatila

iz. Zangoak eta oinak bat egiten duten tokian alde bietara nabarmentzen den irtengunea. Orkatila hautsi dut. Orkatila bihurritu. Orkatiletatik arrastaka burdin kateak.

orkatz

iz. Oreinaren familiako ugaztun hausnarkaria, hura baino txikiagoa, ile-gorrixka eta adar-txikia (Capreolus capreolus). Ik. basahuntz 2. Orkatz arra, emea. Orkatz lasterkaria. Orkatz bati behin hurbildu direnek badakite leher egiteko usain bat baduela.

orkestra

iz. Hainbat musika-tresna mota jotzen dituzten musikarien taldea. Orkestra txikia. Hirurogei kideko orkestra. Filadelfiako Orkestra Sinfonikoa. Piano eta orkestrarako kontzertua. Orkestra-zuzendaria.

ganbera orkestra, ganbera-orkestra Orkestra txikia, areto txikietan musika klasikoa jotzeko eratua dena.

orkestratu, orkestra/orkestratu, orkestratzen

du ad. Mus. Musika-lan bat orkestrarako egokitu. Ravelek orkestratu zuen Mussorgskiren Erakusketa bateko margolanak piano obra.

orkestratze

iz. Musika-lan bat orkestrarako egokitzea. Moskuko Kontserbatorioko harmonia eta orkestratze irakaslea. Orkestratze lanak.

orkidea

iz. Landare hosto-bakuna, maiz mordoetan biltzen diren lore ikusgarriak ematen dituena; landare horren lorea (Fam. Orchidaceae).

orkoi

iz. Oinetakoak egiteko erabiltzen den oin itxurako pieza. Zapatak jantzi berrian hertsitzen du, baina apur bat erabiliz gero, moldatzen da, oinaren neurrira eta orkoira etortzen da.

orkoiendar

1 adj. Orkoiengoa, Orkoieni dagokiona.

2 iz. Orkoiengo herritarra.

orkomenoar

1 adj. Orkomenokoa, Orkomenori dagokiona.

2 iz. Orkomenoko herritarra.

orkoro

iz. Bizk. Erpurua. Gurutze hauek egin behar ditugu eskuineko eskuko orkoroarekin.

orkume

iz. g.er. Oraren kumea. Ik. txakurkume.

orlegi

1 adj. Berdea. Zelai orlegiak.

2 iz. Kolore berdea. Dena orlegi biziz jantzia.

ormaiztegiar

1 adj. Ormaiztegikoa, Ormaiztegiri dagokiona.

2 iz. Ormaiztegiko herritarra.

ornamentu

iz. pl. Erl. Apaizak elizkizunetan erabiltzen dituen jantziak; aldarea apaintzeko erabiltzen diren zapiak. Kasulla eta gainerako ornamentuak. Aldareko ornamentuak. Ornamentu sakratuak.

ornitologia

iz. Zoologiaren adarra, hegaztiak aztertzen dituena. Ornitologia ikerketak.

ornitologo

iz. Ornitologian aditua den pertsona.

ornitorrinko

iz. Australiako ugaztun errulea, urlehortarra, mokoa gogorra eta hankak igeri egiteko prestatuak dituena (Ornithorrhynchus sp.).

orno

iz. Bizkarrezurra osatzen duten hezurretako bakoitza. Orno bat hautsia du.

orno muin, orno-muin Bizkarrezurreko muina. Ik. bizkar muin. Bizkarrezurrak orno-muina babesten du.

ornodun

1 adj. Ornoak dituena, hezurduraz hornitua. Animalia ornodunak.

2 iz. pl. Animalien saileko adar nagusia, bizkarrezurra duten mota guztiek osatua. Ornodunen bost klaseak: arrainak, narrastiak, anfibioak, hegaztiak eta ugaztunak.

ornogabe

1 adj. Ornorik ez duena, hezurduraz hornitu gabea. Animalia ornogabeak.

2 iz. pl. Animalien saileko adarra, bizkarrezurrik ez duten mota guztiek osatua. Intsektuak ornogabeak dira.

oro

1 zenbtz. Guztiak. (Mugagabean erabiltzen da; adiera honetan, aditzarekiko komunztadura, batez ere singularrean egiten da). Ik. guzti 3. Gizon orok behar du hil eta salbatu. Enetzat ardi oro onak dira, zahar eta gazteak. Giputzei eta euskaldun orori. Bedeinkatua zara emazte ororen artean. Zeruan, lurrean eta leku orotan. Aldi eta alde orotako kristauak. Mundua gaiztakeria orotara emana baita. Begira nazazu bekatu orotarik. || (Erlatibozko esaldi baten eskuinean). Gizon den orok badaki.

2 zenbtz. (Artikulu plurala hartzen duen izen sintagma baten eskuinean). Gizonak oro etorri ziren. Lurreko lohiez mamituak daude lurreko gauzak oro. Ihesi joan direla ene gogoeta gaiztoak oro. Gorde behar genituenak oro gorde ez ditugularik. Ikasiak oro Jainkoaren zerbitzuko eman ditu. Haurrek orok ukatzen zuten. Hori uste zutenek orok. Gauzen ororen kreatzailea.

3 zenbtz. (Erakuslearen eskuinean). Eginbide horiek oro. Hauek oro, bada, zer dira? Horiek orok ez diokete onik egin haren osasunari. Haiei orori. Izan gaitezen zorigaitz horien ororen beldur. Herri horietan orotan. Horietarik orotarik zer ikasten dugu? Horiengatik orogatik zer da zuen pagua? Indar horietaz orotaz baliatzen da. Ondasun horietaz orotaz betetzen gaitu.

4 (Izenordain gisa, edo dagokion izen sintagma ezabaturik dela). Etxera joan ginen oro. Oro joanak dira zerura. Izuturik zeuzkala oro. Orok dakite hori. Errege, artzain eta soldadu, oro badoaz lasterrean. Saia gaitezen oro, Azkueren lana osatzen eta hobetzen. Utz itzazu oro eta edirenen dituzu oro. Jainko maiteak orori digula gau on! Ororen adiskidea dena ez da nehoren. Bakoitza beretzat, Jainkoa ororentzat. Hirurak orotan berdin baitira. Orotarik jaten eta orok on egiten. Erdarak orotarik hertsatzen duela. Fedezko gauzez kanpo, bertze orotaz.

5 (Izen baten ezkerrean, indargarri gisa). Ik. dena 3. Oro bihotz da.

6 zenbtz. (Izen sintagmak artikulu singularra hartzen duela). Guztia, osoa. Zu zara ene ontasuna oro.

7 zenbtz. (Izen soilaren eskuinean). Guztia. Jainko Aita botere oro duenaren eskuinean.

oro har Gehienak, ohikoenak, nabarmenenak kontuan izanik, axola gutxiko kontuak alde batera utzirik. Zortzi urte igaro ondoren, ez dut uste, oro har, eginahalaren arrakasta uka daitekeenik. Jokabide honek baditu bere alde onak eta ez hain onak: oro har, ordea, ez zait gaizki iruditzen. Oro har eta salbuespenak salbu.

ororen buru 1 Azken batean. Badut uste, ororen buru, hau dela gure herriak behar duen justizia. Ororen buru, haur bat baizik ez da.

2 Azkenean. Baina, ororen buru, aske gelditu zen, kargurik gabe.

ororen buruan Azken batean. Hura baita ororen buruan beharrena.

ororen gainetik (Gauza) guztien gainetik. Ik. oroz gainetik. Arbasoen mintzaira maitea maitatu du ororen gainetik.

orotan gaindi Oroz gainetik.

orotara Guztira. Badira orotara dozena bat. Hogeita bost orotara.

oroz 1 adb. (Denbora adierazten duen izen baten eskuinean). Guztietan. Egun oroz behar dugu laudatu. Zure bekatuak urte oroz aitortu. Biltzen ziren Parisko estudiante gazteak ostegun arratsalde oroz.

2 adb. (Erlatibozko esaldi baten eskuinean). Guztietan, bakoitzean. Meza erraten den oroz.

oroz gain Oroz gainetik.

oroz gainetik (Gauza) guztien gainetik; batez ere, bereziki. Ik. ororen gainetik; oroz gain; oroz lehen 2; orotan gaindi. Egizu bi esposen helburu garbia, oroz gainetik izan dadin familia. Badakizue zerk harritu ninduen oroz gainetik?

orozko adj. (Denbora adierazten duen izen baten eskuinean). Guztietako. Egun orozko otoitzez.

oroz lehen 1 Lehenik, ezer baino lehen. Eskerrak, oroz lehen, jaun erretoreari.

2 Oroz gainetik. Artzaina zen oroz lehen.

orobat

1 adb. Era berean, berdin; gauza bera. Ik. berebat. Zenbait euskal autorek azaldu dute maitasuna, egia, eta ez guztiek orobat. Zaharregia naiz agian, eta gazteegia orobat, etendura horren ondorioak epaitzeko. Orobat esango nuke elkarrizketari dagokionez. Hemen ez ezik, orobat gertatzen zen bestetan ere. Orobat egin daiteke beste edozein hazi motarekin. Eta lehengusu arazoetan orobat da ez ezagutzea eta ez izatea. Azterbideek edonon eta edonorako balio dute gehienbat edo, orobat dena, ez dute inon eta inorako balio.

2 lok. Halaber. Orobat, ez dute berehalakoan ahaztuko San Jordi Pabiloian jendeak emandako ongietorri beroa.

orobateko adj. Antzekoa. Orobatekoak dira hitz horiek.

orobatasun

iz. Ororen batasuna. Haien sistema politikoetan gizabanakoa erabat gelditzen da baztertua, orobatasunari eskainia.

orobatsu

adb. Gutxi gorabehera orobat. Hala bata nola bestea, biak orobatsu baitira, biak dira borondate huts. Orobatsu gertatu zen hemen ere.

orogenia

1 iz. Geologiaren adarra, mendien sortzea aztertzen duena.

2 iz. Mendien sortze prozesua; prozesu horiek gertatu diren denbora-bitartea. Alpetar orogeniak Pirinioak, Alpeak edo Himalaia sortu zituen. Tolesak, gehienetan, orogenian izandako presioek sortzen dituzte. Orogenia-mugimenduak.

orogeniko

adj. Orogeniarena, orogeniari dagokiona. Mugimendu orogenikoak. Garai honetako azken erdia garai orogeniko aktiboa izan zen kontinente guztietan.

orografia

1 iz. Geografiaren adarra, mendiak deskribatzen eta aztertzen dituena. Orografia-ikerketak.

2 iz. Lurralde edo eskualde bateko mendien multzoa. Lan horretan, Ingalaterrako fauna, flora, hidrografia eta orografia jasorik dago.

orohartzaile

adj. Oro hartzen duena. Eredu orohartzaile unibertsal bakarraz.

oroi

iz. g.er. Oroitzapena, oroipena.

oroigailu

iz. g.er. Oroigarria.

oroigarri

1 iz. Zerbait oroitarazten duen gauza; iraganeko zerbait gogoratzeko gordetzen den gauzakia; gertakari gogoangarri baten oroitzapenetan egiten den gauza. Ik. gomutagarri. Eskutitz bat edo bestelako oroigarri samur bat. Jaunartze eguneko oroigarriak. Jentil harriak eta beste holako oroigarriak utzi dizkigutenen erlijioa. Zilargin horiek ez ote dute merezi kaleren bat edo oroigarri bat Durangon? (Ik. oroitarri)

2 (-en atzizkiaren eskuinean, artikulurik eta kasu markarik gabe). Erakusleak aipatuko ditut, deklinabidean ditugun nahasketen oroigarri. Hau da nire gorputza, zuentzat ematen dena: egizue hau nire oroigarri.

3 adj. Gogoangarria. Zumarragako Euskal Egun oroigarria.

oroilore

iz. Leku hezeetan hazten den belar landarea, lore txiki urdin, zuri edo arrosak ematen dituena (Myosotis sp.).

oroimen

1 iz. Ikusi, entzun, ikasi edo sentitu diren gauzak gogoan gordetzeko eta gogoratzeko ahalmena; gogoa, iraganeko oroitzapenen gordelekutzat hartua. Oroimena, adimena eta borondatea. Gure oroimen ahularen lagun etorri den liburua. Bat-batean etorri zitzaizkion oroimenera xehetasun guztiak. Oroimenean ikusten ditut. Oroimenean zaitut. Ezin aurkitu baitugu Jainkoa inon, gure oroimenean bezain ongi. Oroimen galtze edo amnesia. Oroimenaren zein zokotan dago Jainkoa?

2 iz. Oroitzapena, oroipena.

oroimengarri

iz. Zah. Oroigarria.

oroimin

iz. Nostalgia. Jose Marik oroiminez gogoratzen zituen pilotalekuko batzarrak. Oroiminez, Beñat zenari.

oroipen

iz. Oroitzapena. Oroipen bat datorkio burura. Niri han gertaturiko gauzez oroipen atseginak ditut. Oroipen saminak ahaztu egin behar dira. Ez dut hango oroipen handirik. Jesusen gurutzeko heriotzaren oroipena. Horra, bada, sei urtez geroz idatzitako oroipenak.

oroipengarri

iz. g.er. Oroigarria.

oroitarazi, oroitaraz, oroitarazten

du ad. Oroitzera behartu. Ik. gogorarazi. Euskal itzulpen horiek Orixerenez oroitarazten gaituzte. Mintzatu zitzaien bere semeei, oroitarazten zituelarik Jainkoak eman zien mezu santuaz. Amak oroitarazten ditu bere zazpi semeak, Jainkoak eginak direla. Ipuin honek beste bat oroitarazi dit. Ahaztuxe geneuzkan zenbait puntu guztioi oroitarazteko. Zertan oroitarazi guztiok gogoan daukaguna? Behin eta berriro oroitarazten den agindua.

oroitarri

iz. Pertsona edo gertaera gogoangarri baten oroigarri egiten den arkitektura- edo eskultura-lana. Txirrita bertsolariari jasotako oroitarria. 1914-1918ko gerlan hilen oroitarrian otoitz batzuk egin ondoan.

oroite

iz. g.er. Oroimena.

oroitez

iz. g.er. Ahanztura, ahaztea. Zenbait urteren buruan oroitezaren osinean betiko hondatuko direnak.

oroitidazki

iz. Lan baten edo jarduera baten egoerari eta garapenari buruzko txostena. Urteko oroitidazkian jasotako datuen arabera, iaztik hona 350 dei jaso dira bulegoan.

oroit izan

da ad. Ipar. Oroitu. Nitaz oroit bazara ni zutaz bezainbat. Eta hilaren arimaz, nor da oroit? Ez nintzen oroit bazenez Jainkorik batere munduan. Nor ez da harzaz oroit izanen?

oroitu, oroit, oroitzen

1 da ad. Gogora etorri, gogora ekarri. (Osagarritzat -z atzizkia hartzen duen izen sintagma bat, adierazpen-perpaus osagarri bat edo zehar-galdera bat har dezake). Gazteegia naiz, hartaz oroitzeko. Orduan, beharbada, oroituko gara nafar euskaldunez. Jainkoaz oroitu ere gabe. Ez dira ezertaz oroitzen. Oroitu ote zen bazuela herri bat, bazuela etxe bat? Oroit zaitez zure bekatuek merezi dutela infernua. Ez naiz oroitzen, noiz joan zen. Berandu oroitu da.

2 du ad. Orain ere urrun zarelarik, oroituko zaitut.

3 zaio ad. Oroitzen zitzaizkion bere bizitzako gertaera guztiak.

oroituki

1 adb. Zah. g.er. Ahaztu gabe. Oroituki igandean behar dugu pentsatu, zenbatetan egin dugun aste hartan bekatu.

2 adb. g.er. Oroituz.

oroitza

iz. g.er. Oroitzapena, oroipena. Gure ama zaharraren oroitza ekarri dit burura.

oroitzapen

1 iz. Oroimenean gordetzen den eta gogora datorren iraganeko irudia. Ik. oroipen. Haurtzaroko oroitzapenak. Gazte denborako oroitzapen bat heldu zait gogora. Harekin egindako afarien oroitzapen atsegina ez da agudo galtzen. Oroitzapen gozoak. Aspaldiko oroitzapenetan murgildua. Etena da antzinako lokarria, eta oroitzapena bera ere ezabatuz doa.

2 iz. Norbaitek edo zerbaitek uzten duen oroitzapena. Gizon haren oroitzapena ohoratzeko. Euskal literaturaren oroitzapenak lurrean diraueno. Munduan ez da ezeztatuko zure oroitzapena.

3 iz. pl. Norbaitek, bizi izan dituen gertaera gogoangarriez egiten duen azalpen idatzia. Oroitzapen horiek irakurle asko liluratu dituzte.

oroitzapenetan (-en atzizkiaren eskuinean). Oroitzeko. Hau egizue nire oroitzapenetan. Euskaltzain zenduen oroitzapenetan egin zen jaialdian. Zure aitaren oroitzapenetan.

oroitze

iz. Gogora etortzea, gogora ekartzea; oroitzapena. Oroitze honek aita nahigabez bete zuen.

orojakile

adj. Oro dakiena. Narratzaile orojakilea Jainkoaren irudiko den moduan. Eskolako maisu orojakile baten tankeran.

orojakin

adj. Ipar. Orojakilea.

orojale

adj. Orotarik jaten duena, mota guztietako gaiez elikatzen dena. Zerria orojalea da. Gizakiak txakala bezalako haragijale batetik txakur orojalea atera du.

orokor

1 adj. Gertaera multzo bati edo banako multzo bati (ez gertaera edo banako bati) dagokiona. Ideia, ohar, irizpide orokorrak. Liburuak badu gai zabalagorik, orokorragorik. Euskal Herriaren irudi orokor eta bateratua lortu eta hedatu behar baitugu. Hiztegi orokorra. Euskal literaturaren bereizgarri orokorrak.

2 adj. Sail bateko gauza gehienei dagokiena. Joera orokorra.

3 adj. Multzo bateko banako guztiei dagokiena edo guztiak biltzen dituena. Batzar orokorra egin zen. Amnistia orokorra. Hauteskunde orokorretan.

4 adj. Erakunde edo zerbitzu baten osotasuna hartzen duena. Zuzendaritza orokorra.

5 adj. Erakunde edo zerbitzu bateko buruaz mintzatuz, zuzendaritza orokorra duena. Zuzendari orokorra.

orokorrean 1 adb. Modu orokorrean. Ik. jeneralean 2. Edonola ere, orokorrean ari naiz; beti izaten dira salbuespenak. Gerrari buruz hasi zen, orokorrean, aitak erabilitako tonu berean.

2 adb. Oro har. Orokorrean, mendira joaten den jendeak prestakuntza ona izaten du.

orokorki

adb. Oro har. Orokorki maila oneko saioa izan da.

orokorpen

iz. Orokortzea.

orokortasun

iz. Orokorra denaren nolakotasuna. Irizpidearen orokortasuna kontuan harturik.

orokortu, orokor/orokortu, orokortzen

da/du ad. Orokor bihurtu. Gaitzaren errora jo ordez, zigorrak zabaldu, orokortu.

orokortze

iz. Orokor bihurtzea. Ik. orokorpen. Adibideetan oinarrituriko orokortzea.

oroldio iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, oroldio-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. goroldio].

Oharra: azken eguneraketa 2020-01-14

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper