0

kalibratu, kalibra, kalibratzen

1 du ad. Teknol. Kalibrea neurtu.

2 du ad. Teknol. Pieza bati dagokion kalibrea eman.

3 du ad. Teknol. Ereduzko neurgailu batek ematen duen neurketa eta beste batek ematen duena konparatu. Dinamometroa kalibratu.

kalibre

1 iz. Tamainak neurtu eta seinalatzeko erabiltzen den tresna.

2 iz. Hodi eta kidekoen barne diametroa; bereziki, su arma baten kanoiaren barne diametroa. Bi pistola atzeman zizkieten, bederatzi milimetro Parabellum kalibrekoak biak.

3 iz. Jaurtigai baten diametroa. Gorpuak kalibre txikiko balaren zauriak zituen.

kalifa

iz. Mahometen ondorengoa, erregearen kidea zena, baina erlijio agintea ere bereganatzen zuena. Bagdad-eko kalifa.

kalifa herri, kalifa-herri Kalifa batek gobernatzen zuen lurraldea.

kalifaldi

iz. Kalifa baten agintaldia.

kalifatza

iz. Kalifaren kargua eta jarduera.

kalifikatu, kalifika, kalifikatzen

du ad. Zerbaiten nolakotasuna edo izaera adierazi. Ezin da beste hitz batez kalifikatu. Goikoetxeak "hiriburu txiki" kalifikatzen duen herri honetan.

kalifikatzaile

adj. Adjektiboez mintzatuz, nolakotasun bat adierazten duena. Adjektibo kalifikatzailea.

kalifikazio

1 iz. Kalifikatzea; kalifikatzeko modua. "Conducteur offset" kalifikazioa erdietsi ondoan. Lurren kalifikazioaren aldaketa.

2 iz. Azterketa bati ematen zaion puntuazioa. Ik. nota1 2. Batxilergoko azken urteetako kalifikazioen batezbestekoa ere kontuan hartuko da.

kalifornio

iz. Kim. Aktinidoen saileko elementu kimiko erradioaktiboa, kolore zuri zilarkara duena (Cf; zenbaki atomikoa, 98).

kaligrafia

1 iz. Letra ederrez idazteko antzea. Kaligrafia-ariketak egiten.

2 iz. Norbaiten idazkeraren, hitzak idazteko eraren, ezaugarrien multzoa. Kaligrafia-probak egin ondoren, testuaren egilea zela frogatu ahal izan zuten.

kalikari

iz. g.er. Kali jokoko jokalaria. Nola zerabilten kalia kalikariek?

kalimotxo

1 iz. Ardoa eta kola-freskagarria nahasiz eginiko edaria. Mutiko talde bat hurbildu zaie, kalimotxo botilak eskuetan. Izaro, bere lagun guztiak bezala, jaietara joaten zen, dantzan egiten zuen, eta baita kalimotxoa edan ere.

2 iz. Baso bat kalimotxo. Beste kalimotxo bat eskatu zuen.

kalipu

iz. Ipar. Indarra, eta, bereziki, kemena. Ik. adore. Gurutzea jasateko behar lukeen kalipua. Ez dute, holako orduetan, indarra erakusteko kalipurik aski. Indarrik eta hobeki kalipurik gabe galbidetik urruntzeko, laster etsaiaren bazka izanen da.

kalitate

iz. Gauzez mintzatuz, nolakotasuna, kontrakorik-edo aipatzen ez bada, ona. Kalitate oneko oihalak. Ez da kalitate handikoa. Kalitatezko informazioa.

kalitu, kali/kalitu, kalitzen

1 du ad. Ipar. Piztiez mintzatuz, akabatu, hil. Sugea erdi lo bezala omen dago zenbait egunez, eta orduan dute kalitzen. Harturik labana zorrotza, hartaz kalitzen du hartza.

2 du ad. (Pertsonez mintzatuz). Adkor. Gaiztagina kalitu.

kalitxa

1 iz. Ipar. Garatxoa. Kalitxa handi bat badu kopetan. Behi bati kalitxak heldu zaizkionean.

2 iz. Ipar. Landare batzuetan sortzen den bola modukoa. Aza-landare kalitxa dutenak hobe da bazterrera uztea. Haritz kalitxa: kuku-sagarra.

kalitxa belar, kalitxa-belar Zaran belarra.

kalitxatu, kalitxa/kalitxatu, kalitxatzen

da ad. Kalitxaz bete. Kalitxatzen bada arbia, eritasun horren kontra ez baita funtsezko sendagailurik, lauzpabost urtez ez da berriz arbirik erein behar lur hartan.

kaliza

1 iz. Kopa itxurako ontzia, mezetan, sagaratzen den ardoa ezartzen dena. Ostia eta kaliza. Kaliza goratu. Kalizako ardoa Jesu Kristoren odol bihurtzen da. Kaliza hori eskuetan harturik. Urrezko kaliza.

2 iz. Bot. Lorearen korolaren behealdea inguratzen duen estalkia, gehienetan landarearen hostoen kolore berekoa dena.

kalkatu, kalka, kalkatzen

du ad. Eredu bat kopiatu, haren gainean edo azpian jartzen den paper edo ehun batean. Ik. galkatu. Irudi hura bera orri zuri handi batean kalkatu genuen.

kalkistar

1 adj. Kalkiskoa, Kalkisi dagokiona.

2 iz. Kalkisko herritarra.

kalko

1 iz. Kalkatuz lorturiko kopia.

2 iz. Imitazio hertsia.

3 iz. Hizkl. Hitz elkartu edo esapide baten osagaiz osagaiko itzulpena. Erdaren kalko hutsa dirudien euskarazko millorri hori.

kalkografia

iz. Metalezko xafla grabatuekin inprimatzeko teknika; teknika horrekin eginiko irudia. Kalkografia Sari Nazionala. Era askotako teknikak baliatu ditu egileak: litografiak, serigrafiak, kalkografiak.

kalkopirita

iz. Miner. Kobre eta burdin sulfuro naturala, hori argia eta distiratsua dena. Kalkopirita da kobrearen iturri nagusia.

kalkulagailu

iz. Kalkulu matematikoak egiteko tresna.

kalkulatu, kalkula, kalkulatzen

du ad. Kopuru ezezagun bat lortzeko eragiketa matematikoak egin. Solido baten bolumena kalkulatu.

kalkulatzaile

1 adj. Kalkulatzen duena. Makina kalkulatzailea.

2 iz. Kalkulu matematikoak egiten dituen pertsona. Babilonia eta Egiptoko matematikari kalkulatzaileak.

3 adj. Pertsonez mintzatuz, gauzak arretaz eta hotzean aztertu ondoren egiten dituena, bereziki modu horretan berak lor dezakeen onurari begira jokatzen duena. Txirrindulari hotza, kalkulatzailea, keinu bakar bat ere egiten ez duena.

kalkulu

1 iz. Kalkulatzea. Buruz egin zuen kalkulua. Kalkulu akatsak.

2 iz. Kopuru ezezagun bat lortzeko egiten diren eragiketa matematikoen multzoa.

3 iz. Mat. Matematikaren adarra, kalkulatzeko prozedurez arduratzen dena. Kalkulu integrala. Kalkulu diferentziala.

kalles

iz. Erronkariarrei ingurukoek ematen dieten izena.

kalma

iz. Barealdia.

kalmatu, kalma/kalmatu, kalmatzen

da/du ad. Baretu, lasaitu.

kalmukera

iz. Kalmukiako Errepublika Federatuan mintzatzen den hizkuntza.

kalonje

iz. Elizgizon karguduna, katedral bateko biltzarreko kide dena. Piarres Lafitte jaun kalonjea.

kaloria

1 iz. Beroa neurtzeko erabiltzen den unitatea, gramo bat uren tenperatura, atmosfera bateko presioan, 14'5 °C-tik 15'5 °C-ra igotzeko behar den bero kopurua adierazten duena (cal). Gramoko 0,24 kaloria da airearen bero espezifikoa.

2 iz. Dietetikan erabiltzen den bero unitatea, gutxi gorabehera kilogramo bat uren tenperatura Celsius gradu bat igotzeko behar dena, mila kaloriaren baliokidea dena (Cal). Gorputzari ematen dizkiogunak baino askoz kaloria gutxiago erretzen ditugu. 2500 kaloriako dieta. Karbono hidratoak, proteinak eta koipeak dira kaloria-iturri nagusiak.

kaloriko

1 adj. Kaloriena, kaloriei dagokiena. Elikagai horiek bakanago hartzeak murriztu egingo luke dietaren eduki kalorikoa.

2 adj. Kaloria asko duena. Aurrez prestaturiko jakiak biziki kalorikoak dira.

kalorimetro

iz. Fis. Gorputz batek askatzen eta jasotzen dituen bero kantitateak neurtzeko erabiltzen den tresna.

kalostra

1 iz. Arkit. Baranda, bereziki harrizkoa. Kalostraren karelean eserita. Harri landuzko kalostra.

2 iz. Ipar. Arkit. Eliza, komentu eta unibertsitateetan, barruko etxartea inguratzen duen korridore arkupeduna. Ik. klaustro.

3 iz. Ipar. Klausura (barrutia).

kalostrape

iz. Eliz atari arkupeduna. Ik. elizpe. Herriko premuek, Anhauze elizako kalostrapean egin zuten biltzar nagusia. Arrangoitzeko eliza eta kalostrapea beteak ziren ehorzketa-egunean.

kalpar

1 iz. Adatsa; ile multzoa. Ik. ile mataza. Iparrak harrotzen zion kalparra. Soineko argi arina gorputzean, kalpar apaindua buruan. Otsoari erortzen zaio kalparra, baina ez larrua (esr. zah.).

2 iz. Ile luzeak; ile gaizki orraztuak edo ezin orraztuzko ileak. Ik. txima. Kalparra duzu. Mutil, joan hadi kalpar hori ebakitzera! Kalparra moztu.

3 iz. Buruan, ileak, bakoitza bere aldera, irteten diren gunea. Ik. izar 6.

kalte

iz. Norbaiti edo zerbaiti beste norbaitek edo zerbaitek eragiten dion galera edo hondamena. Tabakoaren kalteak. Izan ere gerrate hartako kalteak beldurgarriak baziren ere, are txarrago izan da guretzat ondotik etorri zen triskantza. Eduki gaitzazu kaltetik hastanduak (Ik. gaitz1 1). Badirudi ez dakigunetik ez dakigukeela inolako kalterik etorri. Kalte gogorrak ekartzen dituen gauza (Ik. kalte ekarri). Gezurra, lagun hurkoaren kalte handia dakarrenean, bekatu larria da. Onura baino kalte gehiago heldu zaio hortik. Haserretzetik sortzen diren kalte handiak.

kaltean (-en atzizkiaren eskuinean). -i kalte eginez. Ik. kaltetan. Irakurlearen kaltean jokatu ohi duten idazleak. Euskararen onean, ez kaltean, izango den moduan erabil dezan hizkuntza. || Nahiz alde nahiz kaltean.

kalte egin Norbaiti edo zerbaiti galera nahiz hondamena ekarri. Ik. gaitz egin; erasan1. Kalte egiten duten edariak. Gorputzari egiten dio horrek kalte. Saiatzeak ez dio inori kalterik egingo. Egiari kalterik egin gabe. Ez dut uste kalte egingo duenik berriz esateak. || Zenbat kalte egiten duen etsaigoak. Larritzeak beste edozerk baino kalte gehiago egiten dizu. On baino kalte gehiago egiten duten irakurketak. Haragiaren bekatuak egiten duen bigarren kaltea. Egin ditugun kalteak desegiteko.

kalte ekarri Ipar. eta Naf. Kalte egin. Ez da deus egin behar legeen kontra denik, ez erakutsi ere kalte dakarkienik.

kalte eragin Kalte eginarazi. Gure artean hainbeste kalte eragin duen bikaintasun nahia. || Eragin dituen kalteen erremediatzea.

kalte-galera pl. Norbaitek, beste baten erruz, izan dituen galeren balioa.

kalte hartu 1 Kaltetu. Ez da melodia kalte hartu duena, hondatua zegoena pianoa baita. || Etxeak hartu dituen kalteak nolabait konpontzeko.

2 (Partizipio burutua izenondo gisa). Baserritar gaixo kalte hartuak.

kalte izan da/du ad. Kaltegarri izan. Modu txarrean hitz egitea kristauarentzat kalte da. Ez zaigu batere kalte izango idazlan hau astiro irakurtzea. Ur hormatua kalte dute abereek.

kalteko adj. (-en atzizkiaren eskuinean). -i kalte egiten diona. Osasunaren kalteko janariak. Lagun hurkoaren kalteko gezurrak.

kalte-ordain Kalteren baten ordainetan ematen edo hartzen den diru kopurua. Ik. ordainbide; damu-domaia. Kalte-ordaina eman. Kalte-ordaina hartu.

kalterako 1 (-en atzizkiaren eskuinean). -en kaltean. Gure kalterako direla uste arren. Batasunaren kalterako ez denean, erraztasuna behar dugu bilatu. Zure kalterako ezagutu ninduzun! Ezkontza hori Euskal Herriaren kalterako dator.

2 Kalte egiteko. Ez bekit esan maitasun hori kalterako izan daitekeenik. Onerako da, kalterako baino gehiago.

kalte(rik) gabe (-en atzizkiaren eskuinean). -i kalterik egin gabe. Badira gezurrak besteren kalterik gabe esaten direnak. Inoren kalte gabe bada, bekatu arina izan ohi da. Lan bakoitzean zenbat ordu egin daitezkeen langileen osasunaren kalte gabe. Etxearen kalte gabe egiten badu.

kaltetan (-en atzizkiaren eskuinean). -i kalte eginez. Ik. kaltean. Edozein batasun saio zenbait euskalkiren kaltetan egingo dela. Bere buruaren kaltetan arituko litzateke.

kaltez (-en atzizkiaren eskuinean). Heg. -en kontra; -en kaltean. Ez dakit ongi gure hizkuntzaren alde edo kaltez mintzatzera noan orain. Maritxuren kaltez hitz egitera etorri bahaiz, bahoake!

kaltezko 1 adj. Kaltegarria.

2 adj. (-en atzizkiaren eskuinean). -en kaltekoa. Erlijioaren kaltezko beste hoben guztiak.

kaltebera

adj. Kalteren bat izateko arriskua duena. Euskal Autonomia Erkidegoan Kaltebera kategorian katalogaturiko espeziea.

kaltebide

iz. Arriskua.

kaltedun

iz. Kalteren bat izan duen pertsona. Baina kontu horretan egiazko kaltedunak langileak gara.

kaltegabe

adj. Kalterik egiten ez duena. Gezur txiki kaltegabeak.

kaltegabeko adj. Kaltegabea.

kaltegarri

1 adj. Kalte egiten duena, kaltea ekartzen duena. Janari kaltegarriak. Gaitz kaltegarria. Gehiegikeriak beti dira kaltegarri. Hizkuntzarentzat kaltegarri eta are hilgarri diren gauzak. Ea hori ona edo kaltegarria den.

2 (-en atzizkiaren eskuinean, artikulurik eta kasu markarik gabe). Gorputzeko pozaldi handi, malko ugari eta holakoak osasunaren kaltegarri dira.

kaltegarrizko adj. g.er. Kaltegarria.

kaltegile

iz. Kalte egiten duen pertsona. Zer dakarzu hona, kaltegile gaizto horrek?

kaltekor

adj. Kaltegarria.

kaltetsu

adj. Kaltegarria.

kaltetu, kalte/kaltetu, kaltetzen

1 da ad. Zerbaiti edo norbaiti kalteren bat heldu. Autoa kaltetu zitzaigun.

2 (Partizipio burutua izenondo gisa). Gauza kaltetua ontzat saldu. Baserritar kaltetuak.

3 ad. [Oharra: Euskaltzaindiak, kaltetu-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori 'kalte egin' adieran ez erabiltzea gomendatzen du; ik. kalte egin].

kaltiar

1 adj. g.g.er. Kalteduna, kaltetua.

2 adj. g.g.er. Kaltegarria.

kaltzara

iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, kaltzara-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. galtzada].

kaltzedoniar

1 adj. Kaltzedoniakoa, Kaltzedoniari dagokiona.

2 iz. Kaltzedoniako herritarra.

kaltzifikazio

iz. Kaltzio gatzak ehun organiko batean kokatzea. Pankreako kaltzifikazioak.

kaltzio

iz. Metal zuria, biguna, 845 °C inguruan urtzen dena (Ca; zenbaki atomikoa, 20). Kaltzio gatz asko erabiltzen dira sendagintzan. Kaltzio oxidoa (Ik. kare). Kaltzio sulfatoa (Ik. igeltsu).

kaltzita

iz. Kaltzio karbonato naturala eta kristaldua (CaCO3), izadian hainbat formatan agertzen dena. Kaltzita eta kuartzoa oso ugariak dira Gipuzkoan. Kaltzita-meategiak. Kaltzitazko geruza.

kalumnia

iz. Fede gaiztoz egiten den salaketa faltsua. Kalumnia hori, ahotik ahora, tximista bezain fite pasatzen da.

kamaina

iz. Artzainek eta ikazkinek mendian, oholez, lastoz edo hostoz egiten duten ohea; itsasontzietan, marinelen ohea. Kamaina egur puska batzuen gainean antolatzen zuten; garoarekin eta txilarrarekin lastaira egiten zuten.

kamaleoi

iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, kamaleoi-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. kameleoi].

kamamila

1 iz. Konposatuen familiako landare usainduna, zurtoinak gehienetan etzanak, eta loreak erdigune biribil hori batez eta hosto zuriz osatuak dituena; landare horren lorea (Matricaria chamomilla). Kamamila-usaina. Kamamilaren urarekin haizeak botarazi.

2 iz. Kamamila-loreekin egiten den egoskin sendagarria. Kikara bat kamamila hartu.

kamantza

iz. Ipar. Kamaina.

kamara 1 iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, kamara-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori 'kamera' adieran ez erabiltzea gomendatzen du; ik. kamera].

2 iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, kamara-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori 'ganbera' adieran ez erabiltzea gomendatzen du; ik. ganbera].

kamarada

iz. Elkarte edo alderdi politiko bateko lagunkidea. Erail dituzten kamaradak zauzkatek hor, gorputegian. || Nola aldatzen diren gauzak, kamarada!

kamarero

iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, kamarero-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. zerbitzari].

kamarote

iz. Heg. Itsasontzietako logela.

kamastra

iz. Zah., g.g.er. Kamaina. Atea bere erroetan bezala, itzultzen da nagia bere ohean edo kamastran.

kameleoi

iz. Muskerraren antzeko narrastia, mihi-luzea, azalaren kolorea inguruko eraginen arabera egoki dezakeena (Chamaeleontidae).

kamelia

1 iz. Lorategietako zuhaixka, hosto berde dirdaitsuak eta lore handi eta ikusgarriak dituena (Camellia sp.). Kamelia udaberrian loratzen da.

2 iz. Landare horren lorea. Kamelien dama. Kameliaren kastakoa zara: ederra baina usainik gabekoa.

kamelu

iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, kamelu-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. gamelu].

kamera

iz. Zinema-, fotografia- edo telebista-irudiak hartzeko tresna. Kameraren begi ernea.

kamerari

iz. Zineman eta telebistan, kamerarekin irudiak hartzen dituen teknikaria.

kamerino

iz. Antzoki edo ikuskizun aretoetako gela, artistek emanaldi edo antzezpenerako janzteko eta makilatzeko erabiltzen dutena. Ballet ikuskizunetara joaten diren gizonetatik gehien gustatzen zaidana da gero loreak bidaltzen dizkizutela kamerinora.

kamerundar

1 adj. Kamerungoa, Kameruni dagokiona. Kamerundar futbolaria.

2 iz. Kamerungo herritarra.

kameu

iz. Apaingarri bezala erabiltzen den harribitxia (gehienetan onizea), erliebean landuriko irudi bat izaten duena. Kameu baten modura eramango zuen beti, lepoaren inguruan. Gonzaga kameua.

kamikaze

1 iz. Bigarren Mundu Gerran, japoniar hegazkin suizida, lehergailuz beterik helburuaren kontra oldartzen zena.

2 iz. Kamikaze bateko pilotua.

kaminero

iz. Heg. Beh. Bidezaina. Kaminero-etxean sartu zen eta arropa bustiak kendu zituen.

kamino

iz. Bizk. Errepidea.

kamio

iz. Heg. Errepidea. Horko bidea gaitza da, ez da kamio zabala.

kamioi

iz. Salgaiak edo karga astunak errepidez garraiatzeko ibilgailu motordun handi eta sendoa. Zortzi gurpileko kamioi handi batean. Kamioia zamatu. Kamioi-gidaria. Kamioiaren atea.

kamioidun

iz. Kamioilaria.

kamioilari

iz. Kamioi gidaria. Ik. kamioidun; kamioizale. Kamioilariak eta beste garraiolariak. 11 etorkin zeramatzaten bi kamioilari atxilotu dituzte Castellon.

kamioizale

iz. Gip. Kamioilaria. Auto-stop eginez abiatu omen ziren eta kamioizale batek hartu omen zituen.

kamioneta

iz. Kamioi txikia.

kamisa

iz. Heg. g.g.er. Emakumezkoen barruko jantzia, alkandora luze baten antzekoa. Ik. atorra 2. Orduko janzkerak egiten ziren lihoarekin etxean: alkandorak eta kamisak, eta oheko izarak.

kamiseta

1 iz. Barruko elastikoa. Ohean etzanda, kuleroak eta kamiseta baino ez soinean. Kamiseta tirantedun zuri laburra.

2 iz. Elastikoa, bereziki kirola egiteko erabiltzen dena. Besoetako giharrak ondo markatuak kamiseta beltz eta estu samarraren azpitik. Ez zuen Realaren kamiseta jantzi.

kamisoi

iz. Heg. Oherako jantzia, soineko modukoa, bereziki emakumezkoena.

kampalar

1 adj. Kampalakoa, Kampalari dagokiona. Kampalar agintariak.

2 iz. Kampalako herritarra.

kamuflaje

iz. Kamuflatzea; horren ondorioa. Kamuflajezko jantzia. Kamuflaje koloreak.

kamuflatu, kamufla, kamuflatzen

1 da/du ad. Norbait edo zerbait inguruarekin nahasia-edo gertatzeko moduan estali edo ezkutatu. Soldadu guztiak beren tokietan jarrita zeuden, sasien artean kamuflatuta.

2 (Partizipio burutua izenondo gisa). Ertzain kamuflatua naizela uste dute.

kamustasun

iz. Kamutsa denaren nolakotasuna, kamustua dagoenaren egoera. Adimen kamustasuna.

kamustu, kamuts/kamustu, kamusten

1 da/du ad. Kamuts bihurtu, zorroztasuna galdu. Aizkora kamustu. Hortz-haginak kamustu.

2 da/du ad. Irud. Ezagutza kamustu zait. Lantzak ez du behin ere lumarik kamustu, ezta lumak lantzarik ere. || Gosea, egarria kamustu: gosea, egarria hil.

kamuts

1 adj. Zorroztasunik ez duena. Gezi kamutsak. Iltze punta kamuts batez.

2 adj. Irud. Nire begi kamutsak dira argia ikustea eragozten didatenak. Adimen kamutsa dudalako edo, nik ez diot igartzen.

3 adj. Mat. Angeluez mintzatuz, 90° eta 180°-ren artekoa.

kana

1 iz. Luzera-neurria, metroa baino zerbait laburragoa, gaur egun, batez ere, enborrak neurtzeko erabiltzen dena. Ik. berga. Luzean hamabost kana eta zabalean sei zituen. Berrogei kana luze bazuen muturra. Bost kana gabe ez duzu soinekorik. Mendirik altuenak ere zazpi kana eta erdiz gorago estali ziren. Hiru kana-laurden.

2 iz. Kanaberaren zurtoin edo lastoa.

3 iz. Makila, haga. Hamabi diru zilarrezko eta urrezko kana bat. Kana bizkarrean zutela. Lemaren kana.

kana bete Kana bat. Buztana ere badu, kana bete luze. Mundakara doa, saltzen ehuna, zabal kana betekoa.

kana erdi, kana-erdi Kana baten erdia. Luzean kana-erdia.

kana-erdiko iz. Kana-erdiko zirkunferentzia duen enborra. Bi gazteluar bi berastegiarren kontra seina kana-erdikotara. Seina egur berrogeita bost ontzako eta hiruna kana-erdiko.

kanaandar

1 adj. Kanaangoa, Kanaani dagokiona.

2 iz. Kanaango herritarra.

kanabera

1 iz. Landare lastodun aski garaia, eremu hezeetakoa, zurtoin barne-hutsa, zuzena eta leuna duena (Arundo donax). Ik. seska. Haritza eta kanabera. Haizeak darabilen kanabera bat bezala. || Gizona kanabera bat baizik ez da, izadiko izakietan ahulena, baina hala ere kanabera pentsalaria.

2 iz. Kanaberaren zurtoin edo lastoa, edo zurtoin honen zati bat. Kanabera bezain arina. Belaki bat kanabera bati muturrean erantsiz. Eta enekin mintzo zenak urrezko kanabera bat zuen. || Eskuetan ezarri zioten kanaberazko makila bat. Kanaberazko kaiola. Kanaberazko txilibitu gorri bat.

3 iz. Kanaberaren antzeko landareei ematen zaien izena. Azukrea da kanabera mota bati xehatu eta egosi ondoan kentzen zaion gozoa.

4 iz. Arrantza egiteko erabiltzen den tresna, izen bereko landarearen zurtoinez edo beste materialen batez egina dagoena. Kanabera eskuan, arrainek amua noiz irentsiko zain. Arrantzarako kanabera batez.

azukre kanabera, azukre-kanabera Lastodunen familiako landarea, eskualde tropikaletakoa, azukrea lortzeko erabiltzen dena (Saccharum officinarum). Bere azukre kanabera eta kafe soroek mozkinak ematen zizkioten. Neska hark oso-osorik zirudien azukre kanabera bezalakoa, zalua eta arina.

kanaberadi

iz. Kanaberak hazten diren tokia. Ik. seskadi. Kanaberadietan bizi den animalia.

kanadar

1 adj. Kanadakoa, Kanadari dagokiona. Kanadar literatura.

2 iz. Kanadako herritarra. Kanadarren ohiturak.

kanak

1 adj. Tahitin eta Ozeaniako beste uharte batzuetan bizi den etnia batekoa, etnia horri dagokiona.

2 iz. Etnia horretako kidea. Hiriburuan eta inguruetan bizi dira artxipelagoko biztanleen hiru laurden; eta hor gehiago dira europar jatorrikoak kanakak baino.

kanal

1 iz. Ubidea. Ik. erreten.

2 iz. Irrati- eta telebista- seinale bat igortzen den maiztasun tartea; seinale hori igortzen duen igorgailua. Irratiko AM 93 kanalean. Euskara hutsezko bi kanal edo gehiago sortzeko.

kanalizazio

iz. Kanal batetik eramatea. Lurpeko gas naturalaren kanalizazioa. Ibaiaren kanalizazio lanak.

kanape

1 iz. Sofa; bereziki, etzanda egoteko erabiltzen den sofa mota. Egongelako kanapean etzan zen.

2 iz. Gainean jakiren bat duen ogi xerra txikia edo kidekoa, aperitibo gisa hartzen dena. Kabiar kanapeak.

kanariar

1 adj. Kanarietakoa, Kanariei dagokiena. Kanariar abeslariak saio bikaina eskaini zuen.

2 iz. Kanarietako herritarra. Kanariarra du emaztea.

Oharra: azken eguneraketa 2020-07-08

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper