Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=ziri 3 sarreratan aurkitu da.

ziri

1 iz. Zurezko edo metalezko atala, puntako ertza aski zorrotza duena, pitzadurak zartarazteko, zuloak estaltzeko edo kideko gauzetarako erabiltzen dena. Ik. kabila; taket 2; zotz 2. Egur lodi hori hausteko, ekar ezazu aroztegitik ziri handi bat. Zurezko ziri bat egizu aizkorarekin, bitarte horretan sartzeko. Zotzetik da ziria, hazitik bihia (esr. zah.).

2 iz. Haga txiki baten edo zotz baten itxurako pieza luze eta mehea. Marrubiak sartzeko belar ziri bat atera zuen errotik. Plastikozko ziri batekin edanez.

3 iz. Esaldi mingarria, eztenkada. Ik. zirikada. Gaizki esaka ari garelarik, maiz hartzen ditugu ahotan aipamen ilunak, ziri bihurriak. Ipuin horiek eta bertsoak berdin-berdinak dituzte beren pipermina, eztena, ziria. Ziri bertsoak.

ziria sartu Engainatu, atzipetu; adarra jo; esaldi mingarriak bota. Ziria sartu nahi didak, baina ez nauk hain motza. Ziria sartzen eta adarra jotzen. Halako ziria beste bati sartu. Argia-n ziri bat sartu didazun arren, ez nator beste ziri bat sartzera, neure burua zuritzera baizik.

ziri sartzaile, ziri-sartzaile adj./iz. Engainatzailea, adarjotzailea. Ai, Patxi!, ez haiz, horratik, ziri-sartzaile motela!

burdina

1 iz. Metal grisa, 1.535 °C-tan urtzen dena, gogorra eta, gori dagoenean, lantzen erraza, industrian gehien erabili ohi dena (Fe; zenbaki atomikoa, 56). Burdina sutegian gorritu, goritu. Burdina lantzen. Burdina urtu. Burdina ingudean jo. Burdinazko kakoak. Burdinazko kaiola batean. Burdin mea. Burdin arotza. Burdin lanak. Burdin lantegia. Burdina goriz erre. Balizko olak burdinarik ez (esr. zah.).

2 iz. Burdinazko gauzakia. Sutan goritutako burdina bat. Talo burdina.

3 iz. pl. Kateak, girgiluak. Burdinetan zeukaten gaiztagina.

Burdin Aro Historiaurreko aroa, burdinaren erabilera zabaldu zena, eta Brontze Aroaren eta Antzinaroaren artean dagoena.

burdin barra Burdinazko barra. Burdin barrak ezarri zituzten leihoetan. Burdin barra mehe bat zuen eskuetan.

burdin hari Burdinaz egindako haria. Ik. alanbre. Burdin harizko sarez hesitua.

burdin harri g.er. Burdin mea.

burdin hesi Burdin barraz eginiko itxitura edo hesia. Hilerriaren burdin hesi beltzak ageri ziren. Sarrerako burdin hesiak kirrinka egin zuen. Biok negarrez, eta burdin hesia bion artean.

burdin salda Burdina urtua.

burdin sarde Burdinazko sardea. Askok ez zuten armatzat, burdin sarde, aihotz, gerren edo lantza herdoildurik baizik.

burdin sare Metalezko hari, alanbre edo barraz eratutako sarea. Burdin sarez itxia.

burdin ur Ipar. Burdina duen ura, metal ura. Ik. burdintsu.

burdin ziri Burdinazko ziria. Arbolari burdin ziri batzuk sartuaz. Aldare aitzina hetsia da burdin ziri gora batzuez. Aizkora, trontza-zerra eta burdin ziria.

ziri-ziri adb. Batez ere Bizk. Leunki eta etenik gabe. Euria, ziri-ziri jausten den euri lanbroa.

Oharra: azken eguneraketa 2019-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper