Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=pisu 2 sarreratan aurkitu da.

pisu

1 iz. Lurrak gorputz batean egiten duen erakarpen indarra; indar horren neurria, nolakotasuna edo eragina. Ik. zama. Bere pisua zen gutxienez berrehun kintalekoa. Han biltzen den garia da pisu handikoa eta ore onekoa. Pisatu zaitu Jainkoak eta pisuan arin aurkitu zaitu. Pisua neurtu. Pisu unitateak. Zama baten pisua. Pisu gordina, garbia. Pisura saldu. Zer pisu du harri horrek?

2 iz. Zama. Pisu astuna bizkarrean dut, hirurogei eta hamasei urte. Zer astuna den bekatuen pisua. Bere gainean nola hartu zuen pisu hain ikaragarria. Bihotzean halako pisu bat, min sorgor bat. || (Gauza astuna). Ez zaio pisurik altxatzerik komeni.

3 iz. Norbaiten edo zerbaiten garrantzia edo eragina. Pisu gehiago duen arrazoia. Erlijioak bere pisu guztiarekin sendotzen ditu gizartean onerako diren doktrina batzuk.

4 iz. Pisatzeko erabiltzen den tresna. Ik. balantza. Pisuan pisatu.

5 iz. Pisatzeko zenbait tresnatan, pisu neurri bezala erabiltzen den pisu jakineko gauzakia. Librako pisua.

6 iz. Halterofilian eta gimnastika-ariketa batzuetan erabiltzen den tresna, haga baten bi ertzetan ezarririk dauden metalezko disko astun batzuez osatua dena; zenbait atletismo probatan jaurtitzen den burdinazko bola. Pisu jaurtiketako proba. Pisu-jasotzaileak.

7 adj. Astuna, pisu handikoa. Zama pisua. Jaunaren uztarria pisuegia bazaizu. Pisuagoak behera eta arinagoak gora doaz. Zein pisu eta samina den ezkonduen gurutzea, amodioa ahituz gero. || Lo pisu batek hartu zuen.

pisu atomiko Kim. Elementu bat osatzen duten isotopoen atomo masen batezbestekoa. Ik. atomo pisu. Mendeleievek elementuak pisu atomikoaren arabera ordenatu zituen.

pisu espezifiko Kim. Gorputz baten pisua bolumen unitateko. Pisu espezifiko desberdinak dituztenez, petrolioa ur gezaren gainean pilatuta aurkitzen dugu.

pisu hil Itsasontzi batek garraia dezakeen gehieneko karga, erregaia, tresneria, eskifaia eta bidaiariak barne direla.

pisu izan du ad. Pisatu, pisu jakin bat izan. Eman dezagun, ororen artean pisu dutela hamar kilo.

pisu molekular Kim. Molekula bat osatzen duten atomoen pisu edo masa atomikoen batura. Pisu molekular txikiko hidrokarburoak gasak izaten dira.

pisuzko adj. Garrantzia edo eragina duena. Ik. pisudun 2. Pisuzko arrazoiak. Pisuzko gauzetan.

atomo

1 iz. Greziar filosofian, materia osatzen duen elementu zatiezina eta homogeneoa.

2 iz. Kim. Elementu kimiko baten zatikia, haren ezaugarriak atxikitzen dituen txikiena dena. Burdinaren atomoa. Atomo egiturari buruzko teoriak. Atomo bonba: bonba atomikoa.

atomo masa, atomo-masa Kim. Elementu kimiko baten atomo baten masa. Ik. masa atomiko.

atomo pisu, atomo-pisu Kim. Elementu kimiko bat osatzen duten isotopoen atomo masen batezbestekoa. Ik. pisu atomiko.

atomo zenbaki, atomo-zenbaki Kim. Nukleoaren protoi kopuruarekin bat datorren zenbakia. Ik. zenbaki atomiko.

Oharra: azken eguneraketa 2019-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper