Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=nahasle 4 sarreratan aurkitu da.

nahasle

adj./iz. Nahasmenduak edo nahaspilak eragiten dituena. Ik. nahaspilari; nahastari. Itxi ateak deabru nahasleari. Gizon hau herriaren nahasletzat ekarri didazue.

bazter nahasle, bazter-nahasle Nahasmenduak edo nahaspilak eragiten dituen pertsona. Ik. endreda-makila. Urruntzeko hobeak dituk bazter-nahasle horiek!

bazter

1 iz. Ertza, muga. Bazterrik ez duen izaki ezin handiagoa. Bazterretik bazterrera, hau munduaren zabala! Munduaren bazterreraino jarraikiko natzaizu. Munduko, munduaren lau bazterrak. Oihanaren bazterretik. Gipuzkera ez da Gipuzkoa osoan egiten, bi bazterretan mintzairak bestelakoak direlako. Ohearen bazterretik noizean behin atzapar beltz itsusi bat agertzen zela. Bi bazterretako etxe lerroak. Kale-bazterretako zakarrak. Liburuaren azken orrialdeetan, barneko bazterrean eskuz idatzitako oharrak. Orri-bazterra: orriaren ertzeko zuriunea. Bide-bazterreko sasiak. Begi bazterraz so eginik. || Ia ez zebilen autorik, baina bat agertu orduko, bazter-bazterreraino arrimatzen zen aita.

2 iz. Irud. Bakea, bazterrik gabeko bakea, maitatzen zuen bihotz-bihotzez. Bere ontasun bazterrik gabekoa.

3 iz. Ehunaren ertza, eta bereziki soinekoaren barrena. Mihise-bazterra. Gona-bazterra lohitu zuen.

4 iz. Zokoa. Etxe barruko bazterrak arakatzen. Jar ezazue mahaia bazter batean. Zeure bihotzaren bazter guztiak azter itzazu. Bazterren batean utzita. Horrelako autua zegoen Arranondoko sukalde bazterrean. Taberna-bazterrean lo zegoela. Ukuilu-bazterra.

5 iz. Batez ere pl. Aldea, alderdia, lurraldea, bereziki bakartua. Galileako bazterretara bakartu zen. Munduko bazter orotan. Probintziako bazter guztietara zabaldua. Jo bazter bat eta jo bestea. Bera ibili zen bazterretan. Bazter handia da Etiopia. Lur-bazter handiak landuz bizi ziren. || pl. Hamaika euskaltzale zintzo badago oraindik bazterretan: han eta hemen. Susmo bat badela bazterretan. Bazterrak nahasten ibili. Bazter guztiak astintzen, harrotzen. Bazter guztietara begira.

6 iz. (Hitz elkartuetan, lehen osagai gisa). Bazterrekoa. Bazter lekua: urrun, bereiz, bakartua dagoen lekua. Badirudi bazter euskalki horiek makurtu behar luketela zenbait alditan erdikoen alde.

7 adj. Bazterrean dagoena, bakartua. Ez dago eskualde osoan hain leku bazterrik. Asiako bazterrik bazterrenean.

bazter egon Ipar. Bazterturik egon. Beude bazter gure tristurak.

bazter herri, bazter-herri Urrun, bereiz, bakartua dagoen herria. Ik. baserri 2. Jesus Jerusalemdik irten zen eta bazter-herrietara bere ikasleekin joan.

bazter nahasle, bazter-nahasle Nahasmenduak edo nahaspilak eragiten dituen pertsona. Ik. endreda-makila. Urruntzeko hobeak dituk bazter-nahasle horiek!

bazterrean laga Bazterrean utzi.

bazterrean utzi Alde batera utzi. Egileak bazterrean utzi ditu zenbait gai. Guztiaz ere, esan behar dut nire iritzia, izango bada ere bazterrean utzia.

bazterrera eman 1 Bazterrera utzi.

2 Erreserbatu; aurreztu.

bazterrera utzi 1 Bertan behera utzi, baztertu. Eta egun horretan ene haserrea sutuko da horren kontra, eta bazterrera utziko dut. Mediku handi hori, bizpahiru hilabeteren buruko, eroria izanen da, utzia bazterrera, jendeak labur baitu ezagutza.

2 Alde batera utzi.

bazterrik bazter adb. Hara eta hona, han eta hemen. Ez nuen udan astirik izan lan egiteko, ibili nintzelako herririk herri, bazterrik bazter soinua jotzen.

bazter utzi Alde batera utzi. Bazter utzi ditugu, Jauna, zure aginduak. Elkarrekin gabiltza, hau eta hura aipatuz, euskal gai minberak bazter utziz.

ezkon-nahasle iz./adj. g.er. Ezkontza-nahaslea.

ezkontza

1 iz. Bi pertsonaren arteko legezko elkartzea, ezkontideen elkarbizitza erabateko eta iraunkorrerako konpromisoa eskatzen duena. Ezkontza elkartasun bat da. Elizazko ezkontza. Legezko ezkontza. Sansonen bigarren ezkontza. Ahaideen arteko ezkontzak. Ezkontza hartatik sei ume jaio ziren. Diruagatik egiten diren ezkontzak. Kristau ezkontza. Ezkontzako sakramentua.

2 iz. Elkartze hori gauzatzen den ekitaldi edo zeremonia. Ezkontza batera joan ginen. Ezkontza egunean.

3 iz. Irud. Ez da gehienetan zorionekoa izaten euskal idazle eta euskalariaren arteko ezkontza.

ezkontza agiri, ezkontza-agiri Norbait ezkondua dela erakusten duen agiria. Bikote homosexualei ezkontza-agiririk ez emateko agindu du Kaliforniako Auzitegi Gorenak.

ezkontza egin Ezkondu. Hamabostetik hamabi dira ezkontza egin zutenak; hiru bakarrik ikusten ditut orain ezkongai daudenak. || Semeek egiten dutenean gurasoek nahi ez luketen ezkontza. Mutilzahar geratu baino, ezkontza on bat egitea hobe dela. Ezkontza aberatsa egin zuen Luisa Agirrerekin.

ezkontza galdu Egin aurretik, ezkontza bat bertan behera utzi edo gelditu. Horrela izanez gero, ezkontza galdu beharko duzue. Antoni eta Anjelen arteko ezkontza galduko zela berriro. || Ezkontza hura galarazteko.

ezkontza hauste, ezkontza-hauste 1 Dibortzioa. Jesusek, ordea, bere Lege Berrian kentzen du baimen hori; edozein ezkontza-hauste debekatzen du.

2 Adulterioa.

ezkontza hautsi Dibortziatu; ezkontzatik sorturiko elkartzea hautsi. Jesusek esan du ezin daitekeela ezkontza hautsi.

ezkontzako berba Ezkontzeko promesa. Behin ezkontzako berba emanez gero (...).

ezkontzako hitz Ezkontzeko promesa. Ezkontzako hitza eman.

ezkontza nahasle, ezkontza-nahasle Ezkontidea ez den pertsona batekin sexu harremanak dituen pertsona. Beste gizonak bezala, lapur eta ezkontza-nahasle ez naizelako.

ezkontzaz adb. Ezkontzaren bidez; ezkontzaren ondorioz. Kainen ondorengoak hasi ziren ezkontzaz elkarganatzen, eta mundu guztia zikindu zen bekatuz. Bere alaba eman zion ezkontzaz. Ezkontzaz batu ziren. Jaiotzaz ez bazen handizki, ezkontzaz bihurtu zen.

ezkontzazko adj. Ezkontzazko ahaidetasuna. Zenbat aldiz ez dira iturri bidean aipatu ezkontzazko lehen solasak!

Oharra: azken eguneraketa 2019-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper