Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=lagundu 3 sarreratan aurkitu da.

lagundu, lagun/lagundu, laguntzen

1 du/dio ad. Norbaitekin batera norabait joan; norbaiten aldean hari laguntza emanez egon. (dio ad. denean, nor osagarririk gabea da). Ik. lagun egin. Etxera lagunduko dizut. Bere semeari laguntzen etorri zen. Sartu zen hirian oste handi batek laguntzen ziola. || Hiru urtez lagundu zion, eta neskak ezkontza aipatu zionean, bertan behera laga zuen. Neska laguntzen ibiltzen direnak. || Atsekabean laguntzen dizut, Nekane.

2 du/dio ad. Norbaitekin zerbaitetan aritu; jardunaren zati edo pisu nagusia bestearen gain dagoelarik, laguntza eman. (dio ad. denean, nor osagarririk gabea da). Garbitasuna gordetzen laguntzen digun gauza. Lagun iezadazu larrialdi honetan. Lanean lagundu zion. Bazkaria prestatzen laguntzen dio. Zuhaitzak beti laguntzen dio gizonari. Elkarri laguntzeko. || Meza ematen lagundu dio. Meza laguntzeko era. || Bere anaia Josek pianoz lagunduta, ederki baino ederkiago abestu zuen "Behin batean Loiolan".

3 du/dio ad. Norbaiten beharrak edo premiak betetzeko zerbait egin. (dio ad. denean, nor osagarririk gabea da). Behartsuei laguntzen die. Diruz lagundu zion.

4 du/dio ad. Mus. Akonpainatu.

[Oharra: Iparraldean, etxera lagunduko zaitut; lanean lagundu zuen esaten da eta Hegoaldean, etxera lagunduko dizut; lanean lagundu zion].

atsekabe

iz. Gogoko ez denak edo ezbeharrak sortzen duen sentipen mingarria. Ik. bihozmin; nahigabe; sufrimendu. Atseginak azkenean atsekabe bihurturik. Baina gero, atsegin haren atsekabea izaten duzu. Bai, baditugu bihotzean mila atsekabe euskaldunok. Atsekabezko zahartzaroa. Susper gaitzazu atsekabeetan.

atsekabe(a) eman Norbaiti edo zerbaiti atsekabea sorrarazi. Ongile edo laguntzaileei atsekabe emateko beldurrez. Ez diete beren buruei atsekaberik eman nahi. || Bere etxekoek atsekabea ematen zioten.

atsekabe(a) hartu Atsekabea sentitu. Nahiz eta bihotzaren erdian atsekabe hartu, nahiz eta malko saminak isuri. || Baina gero, atsegin haren atsekabea hartzen duzu. Atsekabe handia hartu nuen.

atsekabean lagundu (atsekabean laguntzen dizut eta kideko esapideetan, doluminak adierazteko). Atsekabean laguntzen dizut, Nekane.

atsekabe egin Zah. Atsekabetu. Gauza gaiztoa da gurasoei damu, nahigabe eta atsekabe egitea.

meza

1 iz. Zenbait eliza kristautan, ogiaren eta ardoaren bidez Kristoren heriotza ospatzeko egiten den elizkizuna. Meza santua. Mezako oparia. Goiz meza. Meza isila: kantatzen ez dena. Urte guztiko meza-bezperak. Meza denborako otoitzak. Mezaren hasieratik Sagararaino. || (Leku-denborazko atzizkiekin). Mezan eskatzen duguna. Hogeita sei urtean ez naiz mezatan izan. Mezetan daude denak. Zortzietako mezara joaten da. Mezatara datozen aldi guztietan. Mezatatik atera.

2 iz. Mezako zati batzuetarako (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Benedictus, Agnus dei) moldatzen den musika-lana. Perosiren Mezek aspertu naute.

lehen meza Meza berria. Bere lehen mezaren berrogeita hamargarren urteburuan.

meza atera Norbaiten aldeko meza emateko eskaria egin. Mezak ateratzeko dirua.

meza berri Apaiz batek ematen duen lehenengo meza. Bere meza berriko urrezko ezteietan. Meza berri eguna.

meza diru, meza-diru Norbaiten aldeko meza ateratzeko ematen den dirua. Elizpean batu dituzte meza-diruak.

meza emaile, meza-emaile Meza ematen duen pertsona. Meza-emailea eta meza-entzuleak. Pierre Favre da meza-emaile.

meza eman Meza esan. Meza ematen ari zela.

meza entzun Besta egunean meza entzun gabe uzten dute.

meza erran Meza esan. Apaiz egin zara eta sagaratua zara meza errateko.

meza esan Mezaren erritua egin. Ik. meza eman. Apaiz bakoitzak esan bitza hiru meza.

meza kantatu Kantuz lagunduriko meza esan. Erabaki zen kanta zedila meza bat Maria dontzeila txit garbiaren ondran. || Meza kantatu batekin ireki dugu eguna.

meza lagundu Mutiko garaian meza laguntzen zueneko oroigarriak.

meza laguntzaile, meza-laguntzaile Meza-garaian apaizari laguntzen dion pertsona. Ik. meza-mutil. Meza-laguntzaile gisa hartu ninduen.

meza liburu, meza-liburu Urte guztiko mezetako otoitz eta irakurgaiak jasotzen dituen liburua.

meza mutil, meza-mutil Meza-garaian apaizari laguntzen dion mutila. Ik. meza-laguntzaile. Ni neu meza-mutila izan nintzen sei urte nituenetik.

meza nagusi Igande goiz batean meza nagusi ostean. Meza nagusia hamabietan da.

meza sari, meza-sari Ipar. eta Naf. Meza-dirua.

Oharra: azken eguneraketa 2019-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper