Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=goia jo sarrera bakarrean aurkitu da.

goi

1 iz. Edozein gauzaren barrenean, lurretik urrutien dagoen aldea. Ik. gain1 1. Anton. behe. Berea da zerua, lurra ere berea, berarena guztia, goia eta behea. Eskailera bat, oina lurrean eta goia zeruan zituena.

2 iz. (Leku atzizkiekin, singularrean). Ik. gora. Goian zegoen, bere gelan. Goitik datorrena. Goitiko mintzo bat. Etxearen goiko leihoan (Ik. goiko). || Lehen goi samar ginenak azkar goaz behera. || Goi-goitik jausirik. Goi-goian dago. Goi-goiko mailan.

3 iz. Gailurra. Alpeetako goi hozkirrietara.

4 iz. (Singularrean nahiz pluralean). Zerua. Zenbat izar eder goi zabaletan! Goi urdinari so. Lurreko abere eta goietako hegaztiak. Aintza Jainkoari goietan. Han goian ikusi arte. Goian bego.

5 iz. (Hitz elkarketaren lehen osagai bezala, hainbatetan, 'jainkozko, naturaz gaindiko' esanahiaz). Goi bizitza. Kristautasunaren muina goi maitasuna da. Goi ondasunak.

6 adj. Garaia. Ik. goien. Zeru goia. Izadia eta giza bizitza izaki goi batengandik zintzilik bezala daudela. Gauza goiago eta miragarriagoetarako eginak gara. Zeru goietan.

goi agerpen, goi-agerpen Errebelazioa, agerpena.

goia jo Heg. Puntu edo mailarik gorena iritsi. Ik. gailurra jo 2; goiena jo. Biztanleen hazkundeak goia jo zuen hirurogeiko hamarkadan.

goian behean adb. Gogotik, indarrez. Euria goian behean ari zuen. Elurra goian behean ari du. Meza-ezkila goian behean joka hasi zen.

goi arnasa, goi-arnasa Inspirazioa. Ik. goiargi. Minervaren kuttunek berezko duten goi arnasa.

goi bilera, goi-bilera Munduko agintari nagusien bilera, garrantzi handiko gaiak eztabaidatzeko egiten dena. Ik. gailur 4. Adierazpen horiek Moskun egiten ari diren Klima Aldaketari Buruzko Goi Bileran egin dituzte. Madril aukeratu zuten nazioarteko goi bilera egiteko, 1991ko urrian.

goi haga, goi-haga Teilatuaren zurajean, gapirioak gainean botatzeko jartzen diren hagetako bakoitza. Ik. petral2 1.

goi hats, goi-hats Goi arnasa, inspirazioa.

goi hodei, goi-hodei pl. Meteorol. 7.000 metrotik 13.000 metrorako garaieran eratzen diren hodeiak. Zerua ez da erabat oskarbi egongo, baina goi-hodeiak baino ez direnez izango, giroa argia eta eguzkitsua izango da.

goi kargu, goi-kargu Gobernuan, erakundeetan eta enpresa handietan, erantzukizun eta aginte handiko kargua. Biok izan ditugu, gainera, goi karguak unibertsitateko administrazioan.

goi kargudun, goi-kargudun Goi kargu bat betetzen duen pertsona. Gobernuko hainbat goi kargudun finantza arloan jardundakoak dira.

goiko alde Goian dagoen aldea. Ik. goialde. Zubiaren goiko aldetik. Goiko aldeko saila.

Goiko Jaun Jainkoa.

goikoz behera adb. Azpikoz gora, hankaz gora. Mahaiak goikoz behera bota zituen. Herriko gauza guztiak goikoz behera eta azpikoz gora erabili zituzten.

goi lautada, goi-lautada Goi ordokia.

goi maila, goi-maila Goiko maila. Goi mailan ageri da Xenpelar bertsolarien artean.

goi mailako, goi-mailako adj. Goi mailako andrea. Goi mailako antzerkia. Haren ama ere goi mailako kirolaria izan zen.

goi mendi, goi-mendi Garaiera handiko mendia. Gaztea izanagatik, goi mendian zaildutako mendizalea zen. Goi mendian trebatzeko ikastaroa. Goi mendietan neguan ohikoak izaten dira elurteak.

goi min, goi-min Altitude handietako oxigeno faltak eraginiko ondoeza. Ez al duzu goi minik sumatu mendi horietan? Goi minak harturik zeuden.

goi nafarrera, goi-nafarrera Euskal dialektoa, Nafarroako ipar-mendebalean eta erdialdean, eta Gipuzkoako ipar-ekialdean mintzatzen dena. Goi-nafarreraz ematen zituen berriak.

goi ordoki, goi-ordoki Altitude handian dagoen ordoki zabala. Hego Amerikako goi ordokietan.

goitik behera 1 adb. Goiko aldetik beheko aldera. Goitik behera zintzilik. Elizako oihala goitik behera urratu da. Herri xume jatorrari goitik behera begiratzen dioten horietakoak. Bere buruari gehiegi zeritzon eta goitik behera begiratzen zion lehengusuari.

2 adb. Alde guztietatik, osorik; burutik burura, hasieratik bukaeraraino. Garbitzen da etxea goitik behera. Goitik behera arrapaladan ikertu ostean.

3 adb. Euriaz eta kidekoez mintzatuz, gogotik. Euria goitik behera ari du.

Oharra: azken eguneraketa 2019-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper