Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=bezain 3 sarreratan aurkitu da.

bezain

1 Erkaketan, nolakotasun berdintasuna adierazteko erabiltzen den hitza. (Dagokion adjektibo edo adizlagunaren ezkerrean ezartzen da). Ik. adina. Antonia Edurne bezain polita da. Handia bezain ederra da. Zu bezain apaina. Aizkoran bezain trebe goldea erabiltzen. Ez zela Jainkoaren begietan bat ere hura bezain atsegingarririk. Zuk bezain ederki egin du. Zuek bezain berandu heldu dira. Diren bezain bihotz-hunkigarri izanagatik. Gertatutakoaren berri jakin bezain laster etorri zen. Ohartu (ziren) bezain laster atera ziren. Ohi bezain ongi apaindua. Ez dugula behar bezain sakonki aztertua. Ahal bezain egoki. Ezin esan bezain handia. Ez hark nahi bezain ongi. Artoa bildu bezain sarri. Sekula ez naiz izan oraintxe bezain egarri. Goraipatua bezain erabilia dela.

2 (Izena tartekaturik). Gaur atzo bezain eguraldi txarra egiten du. Barrabas bezain gizon bihurri bati. Arrautza bezain ale handia.

3 (Joskera bereziak: erkaketa burua adjektibo edo adizlagun bat delarik, adjektibo espliziturik gabe, edota adjektiboa bezain-en ezkerretik doalarik). Eleizalde bergararrak, eta bergarar bezain sabindarrak, idatzi zuena. Bi edo hiru lagunen ahots ozen bezain bakarra gorabehera. Besoa luze bezain, zorrotz du begia. Hizkuntza guztiona da, batena bezain bestearena. Katixak egin zituen emeki bezain egoki aurkezte lanak. Inor ez bezain hire burua plazan nahi al duk agertu? Aitonak bezain mutilak daki apustuan gertatua. Aldakorra zen, ilargia ur azalean bezain.

ahal izan, ahal izaten, ahalko/ahal izango

1 da/du ad. (Ezkerrean duen aditz bati dagokiola). Aipatzen dena gertatzeko edo egiteko eragozpenik edo ezintasunik ez izan. (Era burutu gabeak). Erraz egiten ahal dut: erraz egin ahal dut, erraz egin dezaket. Gaur joaten ahal naiz: gaur joan ahal naiz, gaur joan naiteke. Ozta-ozta entzuten ahal nion: ozta-ozta entzun ahal nion, ozta-ozta entzun niezaiokeen. Nahi zuen guztia jaten ahal zuen: nahi zuen guztia jan ahal zuen, nahi zuen guztia jan zezakeen. Aurkitzen ahal badu: aurkitu ahal badu, aurki badezake. Nork daki non gelditzen ahal den: nork daki non gelditu ahal den, nork daki non geldi daitekeen. Uzten ahal zituen on guztiak: utzi ahal zituen on guztiak, utz zitzakeen on guztiak. Bizi ahal banendi. Bertso berri batzuek jarri ahal banitza.

2 (Era burutuak). Denek ikusi ahal izan dugu zein kementsu agertu den. Atzeko atetik sartu ahal izan zen. Eduki ahal izan balitu.

3 (Geroaldian). Beste hiru antzerki-lan ikusi ahal izango dira. Hola egiten ahalko du hark ere, nik gaur egin dudana.

4 (Ezezko esaldietan, aurreko adieretan aipaturiko kasu guztietan). Ik. ezin. Ez naiz etortzen ahal: ezin naiz etorri. Ez du ekartzen ahal: ezin du ekarri. Mintzatzen ahal ez direnak. Engainatzen ahal ez gaituena. Ez du jasan ahal izan. Galdetu ahal izan ez diona. Ez zuen egin ahal izango. Ez zuen egiten ahalko.

5 (Beste aditz bati ez dagokiola). Ahal badu ekarriko du. Ahal balu ekarriko luke. Gaur bertan, ahal bada (balitz). Ahal denean ahal dena eginez gero. Ahal duzun lasterrena presta ezazu (Ik. ahalik). Mundu bat ahal den zuzenena. Erabaki dute ahal den etxe guztietara igortzea eskutitza. Ahal duena egiteko. Ahal den neurrian. Ahal dela behintzat, ez nuke ezer galdu nahi.

6 Hara iritsi ez ahal zen, kontatu zion Wolfiok Apezpikuari gertaera guztia: hara iritsi bezain laster. Ez ahal zen Diputazioko ate nagusian barrena Roman desagertu, han non ikusten dugun jende multzo bat.

ahal adina adb. Gorputzari ahal adina atsegin ematen diola. Lasai zaitez ahal adina.

ahal adinako adj. Ahal adinako irabaziak.

ahal adinbat adb. Ahal adina. Kandela gora jasoz argitu zuen ganbara ahal adinbat.

ahal beste adb. Ahal adina. Zuek eutsi goiari ahal duzuen bitartean, eta ahal beste luzatu bizimodu hori.

ahal bezain adb. Ahal bezain garbia, ona. Ahal bezain laster egiteko. Ahal bezain lañoki. Bide hasian sartzen da ahal bezain barrena.

ahal bezainbat adb. Ipar. edo Jas. Ahal adina. Desenkusatu nintzen ahal bezainbat.

ahal bezainbatean adb. Ipar. edo Jas. Ahal den guztietan. Egun oroz, ahal bezainbatean, edo bederen ardura, liburu honetako kapitulu baten irakurtzea.

ahal bezala adb. Ahal bezala ibiliaz.

uste izan, uste izaten, usteko/uste izango

1 du ad. Uste batean oinarriturik pentsatu edo iruditu. Bat gatozela uste dut. Horretaz mintzatuko naizela uste omen dute. Baina zer uste duzu, gizona? Zinez uste dudana adieraztea zilegi baldin bazait. Hori da uste duguna. Hala uste du behintzat batek baino gehiagok. Nor da horrelakorik uste duena? Badut uste, luzamen handirik gabe, ministro berriak dituzkegula. Gutxien uste denean. Ez dut nik uste, beste inor baino gogo-meharragoa denik. Ez dut hala uste. Ez uste izan, bere kezkak ez direla besterenen ispilu besterik. Uste izateko da, beraz, leku beretik datozela batzuk eta besteak. Ez nuen behin ere horrelakorik usteko. || Erosoen uste nuen bidea hartu nuen.

2 du ad. (Laguntzailea ezabaturik). Gure indarra, nik uste, honetan datza. Guk hala uste. Nik ezetz uste. Zerbait falta zaiolako?, ez, nik uste. Ez uste, hori berez gertatu denik. Uste baino gehiago zor diogu. Zuek uste arren lotan daudela. Gau batean, inork uste gabe, hasi zen garrasika. Bat-batean inork uste gabekoa dator. Bagenukeela orok, gutxien ustean, haren beharra. Usterik gutxienean. Norbaitek usterik odola zela.

3 du ad. (Beste aditz bati dagokiola). Euskal Herria maite uste dugunok. Orain jakin uste duguna. Ikusi ala ikusi uste?

uste bezain Uste den (duen, zuen...) bezain. Irandarrak ez dira orobat uste bezain lanjerosak, bederen orain. Iruñean ez dute uste bezain aise irabazi. Iratzarri zen, baina ez uste bezain gogotsu. || (Ageriko subjektuarekin). Ez da zuk uste bezain erraza.

uste bezala Uste den (duen, duzun...) bezala. Nafarroako ekonomia % 3 hazi zen iragan urtean, uste bezala. Jokaldia ez zaio uste bezala irten. || (Ageriko subjektuarekin). Eta hark uste bezala gertatu ere. || (Ezezko esaldietan). Arratsalde hura uste ez bezala bukatu zen niretzat. Aitak beti konpontzen zituen gauzak inork uste ez bezala.

uste bezalako adj. Uste den (duen, duzun...) bezalakoa. Baina horrek guztiak ez zuen uste bezalako eraginik izan harengan. Aurkitu zenuena uste bezalakoa izan zen? || (Ageriko subjektuarekin). Ez nauk hik uste bezalakoa. || (Ezezko esaldietan). Bazuela euskarak guk uste ez bezalako aberastasunik.

Oharra: azken eguneraketa 2019-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper