Corpusak hizkuntzaren atal baten erakusgarri gisa erabiltzen diren testu-multzo elektroniko egituratuak dira, erabilera errealak jasotzen dituztenak. Ezinbestekoak dira hizkuntzak berak eta hizkuntzei doazkien bestelako atazak aztertzeko. Bada, Euskaltzaindia aitzindaria izan da euskal corpusgintzan, corpusak osatzen zein erabiltzen.

XX. mendearen 80ko hamarkadan sortu zuen Akademiak lehen euskal corpusa, Orotariko Euskal Hiztegiaren oinarri izango zen corpus diakronikoa. XX. mendeko Euskararen Corpus Estatistikoa ere ondu zuen segidan, eta xxi. mendearen hasieran, Lexikoaren Behatokia corpus monitorea ere bai. Momentuko beharrei erantzuteko nahitaezkoak izan dira corpus horiek, bai corpus diakronikoa, bai XX. mendeko estatistikoa, bai monitorea, Euskaltzaindiaren proiektuen iturri-oinarriak izan baitira, Orotariko Euskal Hiztegiaren eta Euskaltzaindiaren Hiztegiaren kasuan bereziki.

XXI. mendearen lehenengo laurdenera iritsita, Euskararen Erreferentzia Corpusa osatu du Akademiak, eragile askoren testuei esker. Corpus dinamikoa, orekatua eta kalitatekoa da; etengabe azken 25 urteetako euskararen isla izango da.

Euskalarien eta Euskaltzaindiaren aspaldiko ametsa da euskalkien mapa egitea. 1918an, Julio Urkixok agertu zuen lehenengoz horren asmoa, eta urte batzuk geroago, 1921ean, Resurreccion Maria Azkue euskaltzainburuak Akademiaren batzarrean Erizkizundi Irukoitza egiteko egitasmoa azaldu zuen. Geroztik ere hainbat saio egin ziren, eta 1980. urtean, Dialektologia Batzordea eratu zenean, ez zen hutsetik hasi, hizkuntza atlasa egitea baitzuen helburu nagusi.

Euskara batuaren sorrera prozesu zinez korapilatsua izan zen, gertakari asko eta protagonista ugari barnebiltzen dituena. Ez da erraz horren ikuspegi sintetiko bat ematea, baina erakusketa honetan ahalegin bat egin da gertakari nagusiak eta eragile nabarmenetako batzuk laburki aurkezteko, historia luze eta aberats batean murgiltzeko zantzu batzuk eskainiz. Baionako Biltzarrari dagozkionak, bereziki, gutxi aipatuak izan dira oraintsu arte.