(...) , SalabBN, Echn aita familiako; Lç aitafamilia, Hual familiazko aita, Dv, Ur, Ip, Ol, Arriand, IBk etxeko jaun, Or etxe-jaun, Ker etxagun ) . Egin behar zutela familako aita batek bezala zeina erne bailagoke balaki zer mugaz edo zein gauez ethorri gogo (...)

(...) AITA FAMILIAKO , FAMILIAKO AITA . Padre de familia . v. aitafamilia. Balaki aita familiako batek ohoiña gauaz zer orenez jin ladin . Tt Onsa 57. Zeruetako erresuma konparatzen da familiako aita batekien . He Mt 20, 1 (Samper familiako aita, TB (...)

(...) etxagun izateko itxaropenik iñok bez . Eguzk GizAuz 123. Betoz guztiak osasunagaz, / eta iñor bere ez gaisorik . Erkiag Arran 46. Il? Guk dakigunik iñor be ez . Bilbao IpuiB 172. Itxasoko ondartzan iñor be ez, baiña bete-beteta zine-gelak . Alzola Atalak (...)

(...) INOR ERE EZ (V-gip ap. Etxba Eib ( iñobez, iñorbez )). (Con el vb. elidido). Nadie . Nihor ere ez bezala . Arg DevB 50. Alako errege nork izan naiko luke? Iñork ere ez . Cb Eg III 333. Noren bildur zan [...]? Inoren bere ez . fB Ic I 58. Nozbait (...)

(...) ezin inundik aurkitu al eben euren tratu okerren fijadorerik, konbidadu ebeen etxagun ori trago bat edatera. Astar II 128. "Gizona, baña piyadoria jarriko dizut, ez bazera piyatzen." "Ez, ez det piyadore bearrik, nik dirua biet" . Sor Bar 105. Ogasunzai (...)

(...) fiadore . ( Lcc , Volt 116, SP , VocBN ), fiador , piadore . Fiador, garante. "Caution" VocBN . v. berme. Tr. La forma más empleada es fiadore; emplean fiador los autores septentrionales a partir de comienzos del s. XVIII. Hanbatenaz alianza (...)

(...) emendi . Akes Ipiñ 11. Idazle ugaria, erderaz eta euskeraz. Euskal toki-izen batzaille . Alzola Atalak 111. Esne batzalleagaz danei izenpetu eragiñez. Gerrika 200. ( G ap. A ; Zam Voc ), batzaila ( Vc ap. A ). "Económico, ahorrador" A . Etxagun andi gazte (...)

(...) batzaile . 1. ( Añ ; -alle Lar , Dv ), batzaila , batutzaile , batzale . Recolector; que recoge, reúne. "Cogedor" , "recogedor" Lar. . "Acumulador [...] pillaka [...] batzallea " Ib. . "Colector" y "recogedor" Añ. . Batutzallia, geienetan (...)

(...) legez . fB Ic III 307. Ezer ezin janik / purgakin, aiudakin, / izaiak atzean / urtearen erdian / etziñik oiean . It Fab 171. Etxagun Iauna etxean / lenen sortu zana / ta errenteruen usan / aseten eztana . Azc PB 324 (Ur PoBasc 285 uzen ) . Uxaran, itxain (...)

(...) izain . Etim. v. zizain . ( G-goi-to-nav, AN-larr-5vill-araq-ulz; Lar, Añ (G) ), izai ( G-to-bet, AN-gip-larr-5vill; Lar, Añ (G), H (G) ), itxain ( L, BN, S; SP , VocBN , Dv (BN) , H ), izein ( G-nav, AN-araq-olza ), izei ( AN-ulz ), ixain ( H (...)

(...) . "Patrón [...] de la casa y alojamiento" Ib. . "Posadero" Ib. . "Señor, amo" Lar , Añ . "Casero, que es dueño de la casería (G)" Aq 406. "Casero, dueño", "amo" Añ . v. etxagun, etxejabe. Tr. Propio de la tradición meridional. Atestiguado ya en documentos (...)

(...) etxejaun . Onom.: Domingo Echayuna. (Iranzu, 1258) Arzam 229. Fiyllos de Miguel Echayauna. (Artajona, 1300) Ib. 229. Pedro echajauna. (1366) Ib. 229. 1. ( G-goi-azp; Añ , Dv (V) ), etxajaun ( Lar , Aq ( A ) , Añ , H ) Ref.: AEF 1955, 83; Zest (...)

(...) nere salbazále . LE Ong 138r. Miin gaistua izatia adiskidetasunaren ta bake onaren galzaillia . fB Ic II 206. Jesusen galtzalle oiek lekuko edo testiguak billatu zituzten . Lard 446. Etxagun andi gazte zoroak, / diru ta lurren galtzailak . Azc PB 362 (...)

(...) galtzaile . 1. ( H ), galtzaila , galtzale ( Lar s.v. galera ), galzale . (Precedido de gen.). (El) que pierde (algo o a otro); corruptor. "Qui gâte, qui corrompt" H . v. 1 galgarri. Bere ta berzeen galzalea . LE Prog 124. Ni neure galzále: ori (...)

(...) uste ebanean, lur io eban da betiko ondatu zan. Orain esango dogun iazoera au arrigarriagoa da. Italian diru-etxagun edo bankero bat gaizkin batzuk il eben. Iñok ezekian nortzuk zirean gaizkin eraile oneek. Ilaren aideak albistarietan iragarri eben (...)

(...) —Istorioak. Izkirimiriak —Euskalzale 1 6 EUSKALZALE Ondo-eztxu au kenduteko osagarri on bat ona emen: edontzi edo kopa bat urez bete beite; ezarri bekioz urari sei edo zazpi laudano-tanta, edo txiztil, da ordurik ordura artu beite onetarikoxe (...)

(...) , tratulari edo garazdunak beti legez sal-eroste andiak egin ebazan; da geien irabazi bear ebala uste ebanean, lur io eban da betiko ondatu zan. Orain esango dogun iazoera au arrigarriagoa da. Italian diru-etxagun edo bankero bat gaizkin batzuk il eben. Iñok (...)

(...) —Besterik —Euskalzale EUSKALZALE 1 5 ETXALDEKO IAKITURIA I INKESAK ZELAN KENDU Inkesa edo zizpuruak larri-orduetan, naibageen ondorik geienean agertuarren, naibage barik bere batzuetan eukiten doguz. Inkesa oneek kenduteko osagarri bat asmau (...)

(...) .—Irakurla errimea.—Astruziatsua. Baserritar bat, langile errimea, udan trozista Burgos aldean da neguan etxe-aldean ilaro alogereko ibilten zana, agertu zan etxagun eukitsu edo aberats bategana, esaten eutsala: «Iauna: zuk geitu (1) deustazula dirauste ta zer bear (...)

(...) ——Lexikologia eta lexikografia. Hiztegigintza —Euskalzale EUSKALZALK 1 8 GARMENDIAK Vesubio-ren izena Gorbea-rena baizen sarri entzun izango dabe gure irakurle geienak. Garmendia (batzuk sutokaria esan dabe) esaten iako garretan egon oi dan (...)