Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=zain 8 sarreratan aurkitu da.

zain1 1 iz. Sustraia, erroa, bereziki azalekoa. Haritz tantai baten zainetan jarrita. Harrarazten zaio abereari belar horren zain haustua. || Irud. Karitatea baita bertute ororen zaina. Zuhaitz honen zaina aita santua da. Gezurrak zainak laburrak ditu. Destaina honi hasieratik zainak ebakitzeko.

2 iz. Odola dabilen hodia. Ik. odol hodi. Nire zainetako odol guztia. Zainetatik odola isurtzen. Eskugain argaletan zainak agerian zituen, zuhaitz-zuztarrak bezalaxe. Lotan zegoela eman zion eztulak hain gogorki, non eten zitzaion bularreko zain bat eta geratu zen hila. Lepoko zain guztiak odolez hantuak. Zainak odolusturik. || Med. Odola ehunetatik bihotzera itzularazten duen hodia. Zainak eta arteriak.

3 iz. Giharra hezurrari itsasteko egitekoa duen zuntz sorta. Zainak indartsuak dituen harri-jasotzailea. Izter zaina ihartu zitzaiolako, herrenka zihoan. Mutilzahartuta, egina dauka hanka-zainetan herdoila. || Irud. Quevedoren tankerako zain eta hezur besterik ez zuen prosalaria.

4 iz. Nerbioa. Ematen dio ezpata kolpe bat zezenari eta non botatzen duen hankaz gora, dar-dar; zainen bat ukitu zion eta, horrela elbarritu zuen. || Irud. Zain hileko gizona: motela. Maisu bi hauek azaldu dute barruan daukaten zaina. Ehizarako grina handia zainetik dutelako.

5 iz. Hostoa zeharkatzen duen nerbio modukoa, hostoaren azpialdetik gainaldetik baino irtenagoa dena, eta landareak lurretik ateratzen duen izerdia banatzen duena. Hosto eroriaren zainek osatzen zuten hieroglifoan neure heriotza irakurri nuen.

6 iz. Zerbaiten azalean gertatzen den zerrenda mehea, beste kolore bat edo beste tasun batzuk dituena. Harri arras gogorra, horia, eta zainak arrosa kolore dituena. Gurutzearen besoan pitzadura luze bat zegoen, zuraren zain batetik irekia.

7 iz. Meategi, harrobi eta kidekoetan, harrian txertatua ageri den mea zerrenda. Mea zain bat aurkitu zuen, baina ez zion inori deus esan. Zilar eta urre zainak diren lekuan.

zain2 iz. g.g.er. Zaintzailea. Ik. jagole. Ni ote naiz ene anaiaren zaina? Otsoa ardien zain (esr. zah.).

zain3 adb. Itxaroten. Ik. aiduru. Begira nor dudan, aterpean zain. Peñafloridak eta beste zalduntxoek hasi zuten lanbidea zain daukagu oraindik, ez baitu bestek geroztik gehiegi aurrerarazi. Zain gelditu.

zain egon 1 Itxaroten egon. Hainbeste hilabetean zain egonda. Ez dugu luzaroan zain egon beharrik, zein bidetarik dabilen antzemateko. Han zeuden zain.

2 (Ezkerrean duen izen sintagmak -en atzizkia hartzen duela). Etorkizunaren zain gaudelako. Esaten digutenaren zain itsu-itsuan bagaude. Ez egon nire zain.

3 (Osagarritzat zehar-galderazko mendeko perpaus bat hartzen duela; mendeko aditza geroaldiko forman doa, eta laguntzailea ezabatu egin daiteke). Linboan-edo dagoela, nork handik aterako duen zain. Udaberria noiz etorriko zain daude artzain guztiak.

4 (Osagarritzat -tzeko atzizkia hartzen duela). Ordaina hartzeko zain nago, hara joateko.

5 (Osagarritzat era burutua hartzen duela). Besteak etorri zain geundela.

Oharra: azken eguneraketa 2018-02-07