Aurreko euskaltzaina: Jean Hiriart-Urruti

 

Beñat Oihartzabal

Euskaltzain osoa

Parisen jaio zen, 1949ko martxoaren 17an.

Zuzenbidean lizentziaduna. Euskal Ikasketetan eta Hizkuntzalaritzan doktorea. CNRS erakundearen IKER (UMR-5478) taldeko ikerlaria.

Euskaltzain urgazle izendatua 1983ko apirilaren 28an eta oso 1990eko irailaren 28an.

Sarrera hitzaldia Jean Hiriart-Urrutiren bizitza eta lanaz irakurri zuen Angelun 1991ko ekainaren 1ean.

Ikusi sarrera hitzaldia

Biografia

Oinarrizko ikasketak Parisen egin ondoren, Zuzenbidean lizentziatu zen 1972an Nanterreko Unibertsitatean (Paris X) eta Hizkuntzalaritza Orokorrean, aldiz, 1981ean Vincennesko Unibertsitatean (Paris VIII). Euskal Ikasketetan doktoregoa, hurrengo urtean burutu zuen, Bordele Montaigne Unibertsitatean (Bordele III), XIX. mendeko Charlemagne pastoralaz egindako tesiarekin, Jean Haritxelharrek zuzenduta.

Giza Zientzia eta Letretako estatu doktoregoa Paris VIII Unibertsitatean eskuratu zuen 1987an, euskal mendeko perpausaz egindako tesiarekin, Antoine Culioliren zuzendaritzapean. 1989-1990 ikasturtean AEBko Massachusetts-eko Teknologia Institutuan (MIT) sintaxia Noam Chomskyren ildotik ikertzen aritu zen, Andolin Eguzkitza eta beste ikasle batzuekin batera.

Hendaiako Itsas Ospitalean (1975-1978) eta Seaskako ikastoletan (1979-1982) lan egin ondoren, Bordeleko Unibertsitatearen Baionako campusean aritu zen irakasle 1983az geroztik. 1984an CNRS erakundeko ikerlari postua eskuratu zuen lehiaketa bidez eta hamar urte ondoren CNRSeko ikerketaburu izendatu zuten.

1999-2009 artean erakunde beraren IKER (UMR-5478) taldeko zuzendaria izan da. Talde berak 1996tik argitaratzen duen Lapurdum aldizkariko batzordekide nahiz kudeatzaile izan da. Halaber, Frantziako Conseil National des Universités erakundearen Eskualdeko Kulturak eta Hizkuntzak sailaren kide da.

Ikerlari gisa, euskal filologia eta hizkuntzalaritzaren arlo ugari landu ditu. Hainbat egitasmo zientifikoren zuzendari izan da: ACOBA (2011-2013) elebidun euskaldunen kode aldaketaz; Norantz Proiektua (2008-2011), euskal mintzamolde berrien behatokia; HIPVAL (2005-2012), mendebaldeko Pirinioetako biztanleen historiaz eta hizkuntz aldaketaz, eta abar. Halaber, Euskararen Erakunde Publikoak interneten argitaratu duen Nola Erran frantses-euskara hiztegiaren zuzendari da (2010-2013).

Euskaltzaindian, Iker sailburu (1996-2004) eta euskaltzainburuorde (2004-2009) gisa izan dituen ardurez gain, bereziki dialektologian (EHHA egitasmoko buru, 1995-2003) eta gramatikan (EGLU bilduma, 1985-2011) garatu du bere lana.

Aldizkariez den bezainbatean, Baionako Zabaleko zuzendari (1973-1976) izateaz gain, EHUren ASJUko (1988), Lapurdumeko (1996), eta UEUren Uztaroko (2010) batzordekide da.

Hurrengo aldizkarietan ere idatzi ditu artikuluak: Langage et Société, Bulletin du Musée Basque, Verbum, Jakin, Hitz, Le Gré des Langues, Egan, Histoire Épistemologie Langage, Talaia, Cahiers du CERES, Litterae Vasconicae, Revista Española de Lingüística Aplicada, The American Journal of Human Genetics, Molecular Biology and Evolution, Bulletins et Mémoires de la Société d’Anthropologie de Paris, eta abar.

Sariei dagokienez, 1989an CNRS erakundearen brontzezko domina jaso zuen eta Julio Urkixo Euskal Filologia Mintegiak Beñat Oihartzabali gorazarre liburua eskaini zion 2009an.

 

Liburuak

Gramatika eta hiztegiak

1985 Les relatives en basque (Laboratoire de Linguistique Formelle, Département de Recherches Linguistiques)

1987 Étude descriptive de constructions complexes en basque : propositions relatives, temporelles, conditionelles et concessives [argitaragabea]

1996 Mini hiztegia : euskara-frantsesa [berrikus.] (Lur)

2003 P. Lafitteren sortzearen mendemugako biltzarra, Baionako fakultatean 2001eko irailaren 20 eta 21ean : I. Gramatika gaiak [arg. elkarlanean] PDF

2004 Inquiries into the lexicon-syntax relations in Basque [arg.] (Euskal Herriko Unibertsitatea : Gipuzkoako Foru Aldundia)

Filologia

1985 Zuberoako herri teatroa (Haranburu)

1991 La pastorale souletine : édition critique de Charlemagne (Gipuzkoako Foru Aldundia)

1997 Euskal hizkuntza eta literatura [elkarlanean] (Lur)

Itzulpenak

1992 Sisyforen mitoa / Albert Camus [berrikus.] (Klasikoak)

1993 Gizarte-Hitzarmena / Jean-Jacques Rousseau (Klasikoak)

Atlasgintza

1999 Euskal Herriko hizkuntz atlasa : ohiko mintzamoldeen antologia [arduradun] (Euskaltzaindia) Webgunea

2008- Euskararen herri hizkeren atlasa [elkarlanean] (Euskaltzaindia) Webgunea

 

Artikuluak Euskaltzaindiaren argitalpenetan

Euskera agerkarian

1984 Ba- baiezkoa aurrezkia PDF

1985 "Behako bat ezezko esaldieri" PDF

1991 Beñat Oihartzabalen Euskaltzaindian sartzeko mintzaldia PDF

1992 Elizanburu kondatzailearen euskara PDF

1994 Hikako adizkeren paradigmen aurkezpena PDF

1995 Hizkuntz atlasa dela eta PDF

1996 Euskara batua eta euskalkiak PDF

1997 Euskalkietako hitzen morfologia finkatzerakoan agertzen den arazo batez PDF

1999 Noizkoak diren Zuberoako pastoralei dagozkien lehen dokumentuak PDF

2000 André Martinet (1908-1999) [hilberri txostena] PDF

2006 Lardizabalen gramatikaren iturri, ezaugarri eta helburuak PDF

2008 Aurelia Arkotxaren sarrera-hitzaldiari egin ihardespena PDF

2010 EHHAren lehen liburukia PDF

2010 Koloreen abezedarioari jarraikiz [Xarles Bidegain euskaltzainaren sarrerra ekitaldian] PDF

2011 Agosti Chaho eta erromantizismoa Euskal Herrian PDF

2011 "Grammaire euskarienne" delakoaz PDF

2013 Jean Haritschelharren hilberria (1923-2013) [hilberri txostena] PDF

Iker bilduman

1983 Euskarazko erlatiboez oharño bat PDF

1992 Lehenbiziko inkesta geo-linguistikoak Euskal Herrian frantses lehen inperioaren denboran : Ipar Aldean bildu dokumentuak PDF

1992 Euskararen mugez egin lehen mapak (1806-1807) PDF

1994 Oihenart, euskal gramatikarien aitzindaria PDF

1997 Persona izendorde indartuen erabilera erreflexiboa Leizarragaren idazlanetan PDF

2003 "Kor" atzizkiaz PDF

2005 Tokiz kanpoko numero komunztadura PDF

2008 Jean Haritschelharren idazlanen aurkezpena : bibliografian agertzen ez diren lanak ere ahantzi gabe__ PDF

2008 Ohar bat literatura historiografiaz : B. Echepare erdi-aroko autore? PDF

 

Erakunde barruko ardurak gaur egun

Batzordeak eta lantaldeak